Vijf vragen en antwoorden over antidepressiva

Antidepressiva worden door ruim een miljoen Nederlanders geslikt. Misschien twijfel je over het wel of niet gaan slikken van antidepressiva en heb je hierover verschillende vragen. Als schrijver van deze blog heb ik de nodige ervaring met antidepressiva. Ik heb verschillende varianten geslikt en heb het een aantal jaar geleden met veel moeite ook weer kunnen afbouwen.

Voor jij die twijfelt of voor degene die gewoon wat vragen heeft beantwoorden we 5 veelgestelde vragen over antidepressiva aan de hand van eigen kennis en ervaring. Mocht je nou nog andere vragen hebben, stel deze dan gerust aan je huisarts of (als je die hebt) psychiater. Het is heel normaal om kritisch te kijken naar medicatie, alvorens je besluit deze te gaan gebruiken. Wat betreft onderstaande antwoorden: er zijn altijd uitzonderingen. De antwoorden gaan over hoe en wat geldt voor de meerderheid.

Wanneer merk ik verschil?

Het is begrijpelijk dat je wilt weten wanneer antidepressiva gaat werken. Dit is helaas alleen lastig te zeggen. Dit komt omdat je te maken hebt met een menselijk lichaam, dat nu eenmaal niet te vergelijken is met een machine. Ieder lichaam reageert anders en ieder lichaam heeft een ander tijdsbestek nodig om te reageren op medicatie. Bovendien kan het ook nog zo zijn dat bepaalde medicatie gewoon niet aanslaat of dat een hogere dosering nodig is alvorens deze aanslaat.

In principe kan je het beste rekening houden met 4 tot 6 weken alvorens je iets kan gaan merken van de antidepressiva. Neem hier écht de tijd voor en verwacht ook niet direct wereldwonderen. Je bent niet van de ene op de andere dag blij en vrolijk. Je problemen verdwijnen door deze medicatie niet als sneeuw voor de zon. Zie antidepressiva echt als hulpmiddel, als extra steun in de rug om uit die diepe put van nare en zware gevoelens te komen.

Werkt antidepressiva altijd?

Nee, was het maar zo'n feest. Antidepressiva is, zoals ik hiervoor al beschreef, geen wonderpil die alles goedmaakt. Het is medicatie die bij de ene persoon wel aanslaat en bij de andere persoon niet. Ikzelf heb meerdere soorten antidepressiva geslikt. Ik ben een paar keer overgeschakeld naar andere antidepressiva omdat het niet aansloeg. Het kan dus best zijn dat bijvoorbeeld Prozac niets voor jou doet, maar Citalopram wel. 

Geef medicatie wel een kans en word niet hopeloos als het niet werkt. Het komt veel vaker voor dat een dosering eerst goed moet worden aangepast of dat naar een ander middel wordt overgeschakeld. Ook kan medicatie in het begin juist jouw klachten versterken.

Moet ik antidepressiva altijd blijven slikken?

Ook op deze vraag is geen eenduidig antwoord te geven. Dit verschilt namelijk per persoon. Sommige mensen zullen hun hele leven antidepressiva moeten blijven slikken om niet weer ten prooi te vallen aan depressieve gevoelens, andere mensen zullen na een paar jaar de medicatie kunnen afbouwen zonder dat de depressie terugkomt. Onthoud dat het geen zwakte is om antidepressiva (je hele leven) te gebruiken.

Wanneer kan ik het beste antidepressiva gaan gebruiken?

Het is belangrijk om te vermelden dat dit geen medicatie is om even wat sombere gevoelens mee op te lossen. Het is best zware medicatie waar je niet zo even weer mee stopt. Ik zou antidepressiva dus echt alleen aanraden als je al voor langere periode erg somber bent en niet het idee hebt dat je hier met enkel therapie van af kunt komen.

Sowieso heb je voor antidepressiva natuurlijk een recept nodig van de huisarts, waar als het goed is een uitgebreid gesprek aan vooraf gaat. Probeer ook andere manieren om van de somberheid af te komen. Denk hierbij aan sporten, sociale contacten aangaan, een goede hulpverlener en een regelmatig patroon wat betreft slapen en eten.

Wat kan helpen bij het afbouwen van antidepressiva?

Afbouwen moet je nooit alleen doen. Doe dit altijd in overleg met een arts. het afbouwen van antidepressiva kan best heel moeilijk zijn. Je lichaam is er flink aan gewend geraakt, wat ervoor zorgt dat het afbouwen van antidepressiva nogal wat ontwenningsverschijnselen kan opleveren.

Ikzelf vond dit ook echt heel lastig. Mijn lichaam reageerde er best heftig op. Ik ging ervan trillen, kregen hele sombere buien en voelde me regelmatig erg duizelig. Uiteindelijk is het afbouwen wel gelukt, maar het was echt doorzetten en mijn best doen om niet toch weer een half pilletje te gaan slikken.

Tips bij het afbouwen:

In overleg met een arts: Ga nooit op eigen houtje de medicatie afbouwen. Ookal denk je dat het allemaal wel prima zal verlopen en je op tijd aan de bel zal trekken als het minder gaat, het kan altijd anders gaan dan je verwacht. Neem dat risico niet, wees niet zo eigenwijs als ik, en bespreek het afbouwen met een arts voordat je ermee begint.

Neem de tijd: Start alleen met afbouwen van medicatie als je er de tijd voor wilt nemen. Het is heel onverstandig om gehaast af te bouwen, het in te korte tijd te willen. Zeker als je flink wat jaartje antidepressiva hebt geslikt is het belangrijk dat je voldoende tijd neemt, denk bijvoorbeeld aan 4 maanden, om de medicatie af te bouwen. Hoe meer tijd je ervoor neemt, hoe minder last je zal krijgen van vervelende ontwenningsverschijnselen.

Zet door: Als je door het afbouwen last krijgt van allerlei ontwenningsverschijnselen, dan kan het verleidelijk zijn om toch even weer wat meer medicatie te gaan slikken. Probeer dit niet te doen. Houd je aan het afbouwschema en zet door. Het is soms echt even doorbijten om er helemaal van af te komen. Met name de laatste paar milligram kunnen heel moeilijk zijn. Bespreek de ontwenningsverschijnselen wel altijd met een arts.

Onderstaand zie je welke ontwenningsverschijnselen er bijvoorbeeld voor kunnen komen als je start met afbouwen:

- Maag- en darmklachten: buikpijn, misselijkheid, overgeven, diarree
- Gevoelsstoornissen: gevoel van een elektrische schokjes
- Angst, nervositeit, gevoel van irritatie en rusteloosheid
- Slaapproblemen, nachtmerries
- Griepachtige verschijnselen: zweten, rillingen, spierpijn, verzwakt gevoel
- Bewegings- en evenwichtsstoornissen: duizeligheid, onrust, stijfheid, trillingen

Praat erover: Zoals ik beschreef in mijn ervaringsverhaal kan je last krijgen van ernstige depressieve gevoelens. Het is heel belangrijk dat je hier niet alleen mee blijft zitten. Soms kan het namelijk zo negatief worden dat je je niet eens meer beseft dat het een gevolg is van de medicatie afbouw. Als je voldoende in gesprek blijft over je gevoelens kan je er met anderen achter komen wat er met je gebeurt, wat er aan de hand is en waar het door komt.

Kies een goede periode: Start nooit met afbouwen kort voordat je op vakantie gaat, althans als je niet wilt dat je vakantie wordt verpest. Het kan zijn dat je allerlei negatieve ontwenningsverschijnselen krijgt. Houd hier rekening mee als je start met afbouwen. Ben je van plan om over een enkele maanden te trouwen, een reis te maken, examen te doen... wacht dan even met afbouwen totdat er weer wat meer rust in je leven is.