Als het licht zich terugtrekt

Ik houd van de herfst. Dat zeg ik ieder jaar. Van warme truien, herfstkleuren, kaneelthee, kaarsen en thuiskomen terwijl het buiten regent. Er zit iets geruststellends in een huis dat zich afsluit voor kou. De kachel gaat weer aan, er ligt een deken op de bank. Maar ergens tussen al die gezelligheid gebeurt er ook iets anders. Mijn wereld wordt kleiner.

Het gaat langzaam. Ik blijf wat vaker thuis, heb minder zin om nog ergens heen te gaan als het buiten al donker is en een afspraak om zeven uur voelt ineens alsof hij midden in de nacht begint. De dagen lijken korter, maar soms ook zwaarder. En ieder jaar verbaast me dat weer een beetje, omdat ik de herfst wíl waarderen. Ik zie ook wat er mooi aan is: de kleuren, de kou in je gezicht, naar binnen stappen en merken dat het daar warm is. Maar mijn stemming trekt zich weinig aan van wat ik mooi zou moeten vinden.

Stiller in mij

Soms lijkt het alsof de herfst niet alleen buiten dingen laat verdwijnen. Ook in mij wordt het stiller. Ik merk dat opstaan meer moeite kost, dat ik langer blijf liggen nadat de wekker is gegaan en minder snel reageer op berichten. ’s Avonds denk ik vaker: laat deze dag maar klaar zijn. Dat klinkt misschien onschuldig, en soms is het dat ook, want iedereen is weleens moe van een dag.

Gedachten die een afslag nemen

Maar ik ken ook de versie waarin zo’n gedachte langzaam verschuift. Waarin niet alleen de dag voorbij mag zijn, maar alles even mag stoppen. Waarin gedachten aan zelfdoding zich niet aankondigen met grote woorden, maar zich bijna ongemerkt tussen gewone gedachten mengen. Gedachten die ineens een afslag maken waar ik niet naartoe wil, maar die op donkere dagen toch dichterbij lijkt.

Juist daarom probeer ik tegenwoordig eerder te kijken naar wat er gebeurt. Niet pas wanneer ik diep ben weggezakt, maar ook wanneer ik merk dat ik vaker afzeg, slechter slaap, minder eetlust heb of steeds meer verlang naar mezelf verstoppen. Minder daglicht kan invloed hebben op stemming, energie en slaap. Sommige mensen merken daar weinig van, anderen juist veel. Als je al gevoelig bent voor depressieve klachten, kan de overgang naar herfst en winter harder binnenkomen dan je zou willen.

Ik probeer de herfst niet meer te winnen

Dat is geen reden om bang te worden voor oktober. Wel een reden om jezelf serieus te nemen als je merkt dat het moeilijker gaat. Ik probeer de herfst daarom niet meer te winnen. Ik hoef mezelf niet enthousiast het bos in te sturen omdat de bladeren zo mooi kleuren, en ik hoef geen warmte te voelen alleen omdat er kaarsen branden. Soms mag ik wat langer in bed blijven liggen. Soms mag ik gewoon hardop zeggen dat het minder goed gaat, nog voordat ik precies weet hoe donker het is geworden.

Kaal is niet verdwenen

De bomen raken hun bladeren kwijt zonder zich daartegen te verzetten. Misschien is dat wat ik mag doen. Niet omdat loslaten altijd iets moois is, maar omdat kaal niet hetzelfde is als verdwenen. Er blijft iets staan, ook als je het even niet kunt zien.