Hoe overleef ik de lange donkere wintermaanden?

Houd Moed interviewde Francine Oomen over haar eigen ervaringen met pijn, donkerte én ze deelt veel wijsheid en survivaltips. Francine, industrieel ontwerpster, schrijfster, illustratrice en nog veel meer. Met een grote interesse in het bestuderen van alle delen die wij als mens in ons hebben: van het kleine kwetsbare kind, onze beschermers van pijn tot het deel dat wil overleven.

Ontelbaar veel pubers brengt ze survivaltips met haar reeks Hoe overleef ik…? Inmiddels is er voor de twintig- en dertigers een nieuw boek aan de serie toegevoegd: Hoe overleef ik alles wat ik niemand vertel? En met Hoe overleven we? maakte Francine een graphic novel die (intergenerationeel) trauma uitdiept.

Hoe zijn de wintermaanden voor jou Francine?

Ik ga heel eerlijk zijn, aan poppenkast spelen heeft niemand iets. Ik vind de donkere wintermaanden moeilijk. Ik mis het licht, de zon en het buitenspelen. Ik probeer elke jaar tussen november en maart tussen de vier en zes weken in het buitenland te zijn, op een zonnigere, warmere plek. Zo overbrug ik het. Dit jaar ga ik pas in maart en het valt me best zwaar. Net zoals veel mensen die een moeilijke jeugd hebben gehad is december een lastige maand, omdat de feestmaand ‘familiemaand’ betekend. En een moeilijke jeugd heeft altijd met familie te maken.

Ik kom uit een ‘los zand’ familie (door alle dingen die er gebeurd zijn), mijn ouders zijn dood, dus ik heb geen verplichtingen en organiseer zelf meestal ook niks. Niet omdat ik het niet wil, maar omdat ik het niet goed kan. Soms last minute iets, maar dan kan niemand meer en dat benadrukt dan mijn eenzame gevoel. Ik durf mezelf ook niet goed bij anderen uit te nodigen, uit angst afgewezen te worden en/of dat ze denken dat ik een zielig kneusje ben. Dus het voelt niet bepaald als feest. Ik ben opgelucht als het voorbij is. Ik weet dat dit traumasporen zijn.

Maar Houd moed: de feestdagen betekenen ook dat de dagen nu weer langer worden, dat we naar het licht teruggaan. Verbind je met de mensen om je heen, hoewel dat moeilijk is. De angst voor afwijzing en de gedachte dat ze je sneu en zielig vinden, is maar een gedachte. Je kan ook iets anders denken, iets positievers! Wees lief en vriendelijk voor jezelf.

Er zijn veel jongeren in Nederland met gedachtes aan zelfdoding.

Ik denk dat het helpend is om er op een andere manier naar te kijken. Ik zie het zo: er is een deel van jou dat wil dat de pijn ophoudt. Dat deel denkt dat zelfdoding de enige en beste manier is. Dat deel probeert jou dus te beschermen, te helpen. Tegen de pijn, de angst, het verdriet, de eenzaamheid, de uitzichtloosheid. Jij wil dus geen suïcide plegen, maar een deel van jou wil dat het deel van jou dat zo in nood is verlost wordt van de pijn.

En als je heel erg getriggerd wordt, dan wordt dat deel extra actief. Het kaapt je, neemt het stuur over. Als je wéét dat het een deel is, dat jij het niet helemaal bent, kun je ermee praten. Dan kun je je er los van maken. Dan kun je er een ander deel tegenover stellen, een deel dat een constructievere manier heeft om de pijn te doen stoppen. Dit proces is moeilijk alleen te doen, maar het kan wel. Ik raad aan om er hulp in te zoeken. De methode heet Voice dialogue. IFS (Internal Family Systems) werkt op dezelfde manier.

En als jij een donkere dag hebt, wat helpt jou dan concreet?

Contact maken, uitreiken. Bellen, appen, nog beter is het om mensen in levende lijve te zien, onder de mensen zijn. Dingen maken. Een goed boek, een fijne film of serie. Maar contact, dat is het belangrijkste. Er is altijd steun en begrip. En dat doet goed. De gedachte dat ik niet alleen ben, ook al voel ik me alleen. Dat ik verbonden ben met het Grote Geheel. Dat ik van lood goud kan maken. Dat er lichte dagen komen en dat ik de kapitein van mijn eigen schip ben. En van koers kan veranderen. Uit de storm, naar dat warme tropisch eiland. De gedachte dat er van me gehouden wordt.

Wat zijn jouw dromen en wensen voor 2024?

Ik hoop dat ik weer een goed, zinvol Hoe overleef ik boek kan schrijven. Ik heb de Hoe overleef ik club opgericht, waarin ik samenkomsten ga organiseren. Live, niet online, 1 x per maand op mijn uitgeverij in Amsterdam. Met als doel: verbinding, voeding en verdieping. Waar we kunnen delen wat er in ons leeft, op een veilige en fijne manier. Verder wil ik graag leren en me ontwikkelen, groeien. En andere mensen daarmee helpen. Doen waarvoor ik bedoeld ben. Gezond blijven, spelen, lachen en creëren. Liefde.

Survivaltips

1. Zoek het licht. Dat kun je doen door je aandacht te richten op positieve zaken. Denk aan gelukkige momenten in je leven. Als je somber bent heb je de neiging eindeloos in het duister rond te dwalen en jezelf steeds dieper de put in te denken. Dat is ook een deel van jou. Merk het op en onderneem actie. Gebruik je fantasie, als je merkt dat je dat doet. Stel jezelf voor in gelukkige omstandigheden, waarin alles aanwezig is wat jij nodig hebt. Doe dat heel levendig en gedetailleerd. Je kan het ook opschrijven. Je zal zien dat je je daardoor beter voelt.
2. Wat ook goed kan werken is elke ochtend en avond (minstens) 5 dingen op te schrijven waar je dankbaar voor bent. En daar ook echt bij stil te staan.
3. Expressie is de remedie tegen depressie. Schrijf, teken, schilder, dans, maak muziek, zing, lach, huil… Hou het niet binnen maar laat het stromen. Schrijf in een dagboek (in maart komt er een Hoe overleef ik journal uit, met helpende vragen en survivaltips) Ga in gesprek met de stemmen in je hoofd. Onderzoek ze.
4. Geloof niet alles wat je denkt. Er is een methode die hier heel goed bij kan werken en die heet The Work, ontwikkeld door Byron Katie. Op het internet kun je uitleg vinden en de Worksheets vinden. Een gamechanger.
5. Verdiep je in het werk van Marshall Rosenburg. Hij heeft de Non violent communication methode ontwikkeld. Die gaat over het aangeven van grenzen en behoeften. Iets wat voor mensen die traumatische gebeurtenissen hebben meegemaakt heel moeilijk is. Er zijn boeken en een online filmpje met een geweldige introductie.
6. Weet: er is niks mis met jou, er is iets mis met de omstandigheden waarin je opgegroeid bent. En waarschijnlijk hebben je ouders en grootouders ook dingen meegemaakt die ze niet goed hebben kunnen verwerken. Grijp niet te snel naar de medicijnen, maar zoek naar iemand die jou kan helpen de oorzaak op te sporen. Op Traumanet vind je veel handvatten en info.
7. Ga op yoga en/of mindfulness. Leer je zenuwstelsel te reguleren. Dat houdt in dat je als je overweldigd wordt door zwarte gedachtes en wanhoop, je tools hebt om weer rustiger en helder te worden. Om de kaping af te wenden.

Fotografie: Gerlinde de Geus