Als iemand in je omgeving denkt aan zelfdoding

Kaylee studeert HBO Social Work en loopt stage bij 113. Kaylee gaat zelf ook naar therapie. "Het leek me tijd om eens echt te gaan verwerken wat ik in 2021 heb meegemaakt als naaste." Naast haar opleiding volgt ze een extra curriculair honoursprogramma.

Het afgelopen halfjaar was de opdracht van dit programma om een eigen sociale innovatie te ontwikkelen. De handreiking voor naasten van mensen met gedachten aan zelfdoding is haar sociale innovatie.

Met 113 en de politie bellen

Toen ik 17 was zat ik in een groepje met mensen van over heel Nederland. Een van die meiden had recent haar vader verloren en het ging allesbehalve goed met haar. In de maanden voor 23 november 2021 ben ik heel hard bezig geweest om hulp voor haar te vinden. Ik kan me herinneren dat ik bezig was met mijn profielwerkstuk die dag. Ik had veel positieve en vrolijke berichten van die vriendin gekregen en ze had me ook verteld dat ze haar spullen aan het sorteren was. 

Ik werd daar heel nerveus van. Ik voelde meteen dat er iets niet klopte. Ik heb haar op de man afgevraagd hoe het kwam dat ze zo vrolijk was en of ze een plan had gemaakt voor vanavond. Dit sprak ze tegen en ze gaf aan gewoon een goede dag te hebben.

Het voelde gewoon echt niet goed. Al weken ging het zo enorm slecht en ineens was ze vrolijk. Ik had in gesprekken met de telefoonlijn van 113 en de politie geleerd dat zo'n opgeluchte houding kan betekenen dat iemand van plan is een poging tot zelfdoding te doen. Dat is me de hele dag bijgebleven. Ik heb toen voor het eerst ooit mijn telefoongeluid aan laten staan.

Nog nooit zo bang geweest

's Nachts, rond half 4 kreeg ik een aantal berichtjes dat het voor haar zover was en ze haar spullen aan het verzamelen was. Na een uur met haar in gesprek te zijn geweest heb ik 113 en 112 gebeld omdat ik merkte dat ik niet meer tot haar doordrong en heel erg bang was om haar te verliezen. Ik denk dat ik nog nooit zo bang ben geweest voor iets. De nasleep van die dag was heftig. Ik ben wakker gebleven tot ik teruggebeld was door de politie dat ze veilig was.

De dag erna ben ik op werk weer gebeld door de politie. Toen kwam alles pas echt binnen en ben ik in elkaar gestort. Ik ben ruim een week heel ziek en zwak geweest. Alle adrenaline van de afgelopen maanden kwam eruit denk ik. Ook kreeg ik toen pas echt door hoe erg dit mis had kunnen gaan.

Angst om haar te verliezen

De voornaamste vragen waarmee ik zat waren 'wat als het mis gaat?' En 'doe ik wel genoeg?'. Ik heb nachten wakker gelegen en hierover gepiekerd. Het ging steeds slechter met die vriendin en ik voelde me zo enorm machteloos en bang. Niets wat ik deed leek te werken en ik zag haar afglijden. Ik wist al vrij snel dat ik een keer een telefoontje ging krijgen, ik wist alleen niet wanneer. Ik ben maanden zo bang geweest om te horen dat ze was overleden of in het ziekenhuis lag dat ik alleen maar harder wilde gaan werken om dat te voorkomen.

Hulp vinden bleek best lastig doordat we niet in dezelfde provincie wonen en zij al therapie volgde. Ook was ik minderjarig, dus zei iedereen dat ik het de volwassenen op moest laten lossen. Ik liep constant tegen een muur aan waardoor ik vaak niet meer kon doen als toekijken. Ik ben vooral veel bang en boos geweest. Boos op het systeem, boos op mijzelf, boos op haar. Maar uiteindelijk was ik gewoon bang dat ik haar ging verliezen en dat ik niet genoeg had gedaan om dat te voorkomen.

Ik hoefde het niet meer alleen te doen

Mijn vrienden begrepen het onderwerp suïcide niet zo goed. Ze nemen het ook lang niet altijd zo serieus als ik zou willen. Toch hielpen ze me wel om soms wat los te laten. Mijn beste vriend, die ik inmiddels al 9 jaar ken, heeft me wel echt door deze periode heen getrokken. Ook nu nog als ik er weleens mee zit weet ik dat ik bij hem terecht kan. Ook mijn moeder was heel begripvol en behulpzaam.

Naast mijn ouders en vrienden heb ik aantal hele fijne gesprekken gehad met 113. Dat gaf mij meestal weer nieuw inzicht. Ook de jeugdpreventie werker van mijn middelbare school was super behulpzaam. Zij focuste heel erg op hoe het voor mij maar dacht ook mee voor mijn vriendin. Zij maakte zich zorgen om mij, en ik maakte mij zorgen om mijn vriendin. Het was heel fijn dat ik het niet meer alleen hoefde te doen en iemand achter me had staan die mee kon denken. Het niet alleen hoeven doen was echt een heel erg belangrijk punt voor mij. Dat heeft me enorm geholpen, zeker toen het mis dreigde te gaan met mijn vriendin.

De impact is groot

De impact is heel groot geweest. Zoals ik aangaf ben ik meteen nadat het was gebeurd best wel ziek geweest. Toen dat eenmaal voorbij was heb ik veel last gehad van paniek aanvallen en kon ik niet alleen naar het station. De nare herinneringen en paniekaanvallen hebben een jaar aangehouden. Daarna heb ik ze onderdrukt denk ik.

Toen ik bij 113 begon wakkerde ik de herinneringen weer een beetje aan. Daarom ben ik therapie gaan volgen. Nu heb ik er geen last meer van gelukkig. Naast dat het mij emotioneel heel erg heeft geraakt, heeft het me ook veel gebracht. Door mijn gesprekken met de hulplijn van 113 en het kennismaken met de sociaal werk wereld wist ik dat dat was wat ik wilde gaan doen. Mijn doel was om mijn ervaring te gebruiken om in ieder geval 1 iemand te helpen. Daar krijg ik nu de kans voor door mijn stage bij 113 en mijn opleiding.

Waar kan je als naaste terecht?

Je kunt in ieder geval 24/7 bellen en chatten met 113. Dat heeft mij geholpen. Ook kun je naar de praktijkondersteuner van de huisarts gaan of gebruik maken van het sociaal wijkteam uit jouw omgeving. Hulp vinden voor jouw dierbare kan soms lastig blijken. Dat heb ik ook gemerkt. Wanneer jouw dierbare hulp weigert kan je vaak niet veel doen. Praten met jouw dierbare en laten zien dat je er voor die persoon bent is het allerbelangrijkste.

Je kan jouw dierbare altijd aanraden om contact op te nemen met 113 of de huisarts. Zij kunnen meedenken in wat jouw dierbare nodig heeft. Voor mij heeft 113 heel erg geholpen. Als naaste kun je ook kijken naar lotgenotencontact of een supportgroep. Via suicidepreventiecentrum.nl kun je naastengroepen vinden in een aantal steden in Nederland. In de handreiking die ik heb geschreven vind je nog meer hulporganisaties.

Een handreiking voor naasten

De handreiking is bedoeld om naasten een steuntje in de rug te bieden. Toen ik naaste was merkte ik hoeveel moeite ik moest doen om informatie en hulp te vinden. Ik wilde dit allemaal gewoon simpel en overzichtelijk op 1 plek kunnen vinden. Daarom heb ik besloten om zelf zo'n simpele, overzichtelijke bron te creëren. In de handreiking vind je informatie over zelfdoding, hoe je het gesprek kan voeren met jouw dierbare, welke hulp er is en wat die hulp kan bieden, wat je kunt doen als er iets gebeurt en hoe je voor jezelf zorgt. De handreiking staat vol met adviezen die mogelijk handig zijn. Ook vind je er verschillende ervaringsverhalen van naasten. Ook mijn verhaal staat er deels in.

Voor andere naasten

Let goed op jezelf en bewaak je eigen grenzen. Het is enorm bewonderenswaardig dat je er voor jouw dierbare wilt zijn, laat jezelf er alleen niet aan onderdoor gaan. Daar heeft niemand iets aan, en jij nog het minst van allen. Vraag om hulp, praat erover en geef jezelf ruimte om adem te halen. Je doet het goed.

*Nb. de handreiking is door Kaylee geschreven, maar is geen officieel document van 113.