Gestreept door de zomer met littekens van zelfbeschadiging

Littekens door zelfbeschadiging zorgden er lange tijd voor dat ik nauwelijks van de zomer kon genieten. Op straat voelde ik de blikken van vreemden branden terwijl ze me van top tot teen bestudeerden. Ik herinner me nog goed hoe ik, in mijn mooiste outfit, onderweg was naar het vrijgezellenfeestje van een vriendin. 

In de Starbucks riep iemand uit het niets: “Hé, dat is een emo. Kijk die armen. Je gaat straks toch niet voor de trein springen? Ik heb nog afspraken waar ik naartoe moet.”

Ik kon wel door de grond zakken.

Het klopte dat ik suïcidaal ben geweest, maar mijn laatste poging was echt al een aantal jaar geleden. Het stoppen met zelfbeschadiging vond ik lastiger, maar ook serieuze incidenten waren inmiddels zeker al een jaar geleden. De zichtbare littekens stamden dus uit een eerdere periode. Het deed pijn dat een vreemde mijn littekens koppelde aan een doodswens.

Er zijn in mijn leven verschillende oorzaken en factoren geweest waarom ik mezelf beschadigde:

● Als kind had ik nooit geleerd mijn emoties te uiten. Dankzij zelfbeschadiging kon ik mijn verdriet en woede op de een of andere manier sturen. De wonden die hieruit voortkwamen, verborg ik voor de buitenwereld. Ik schaamde me voor mijn heftige emoties en vond dat ik geen recht had om boos of verdrietig te zijn. Niemand mocht de sporen daarvan zien.

● Op latere leeftijd gebeurde het helaas ook weleens dat ik mezelf beschadigde omdat het mentaal niet goed met me ging en ik hulp nodig had. Ik wist dan niet hoe ik om hulp kon vragen. Ook hierover voelde ik veel schaamte. Mensen noemden me al snel een aandachttrekker, of er werd me juist de hulp geweigerd die ik zo hard nodig had.

● Soms gebeurde het in dissociatie of tijdens een herbeleving. Vanuit mijn onderbewustzijn deed ik mezelf pijn om in het hier en nu te blijven. Om mezelf te laten voelen dat ik op dat moment veilig was. Voor mensen die dit nooit hebben meegemaakt klinkt dat misschien vreemd, maar voor mij was pijn de enige manier om niet weg te zakken in mijn verleden.

Natuurlijk wist ik dat zelfbeschadiging niet gezond of normaal was. Maar tijdens mijn herstel leerde ik dat veel mensen zichzelf op een bepaalde manier beschadigen. Denk aan roken vanwege stress, of alcohol drinken om de werkweek te vergeten. Dat er zoveel oordeel en stigma rust op zichtbare littekens voelt daarom oneerlijk. Het was iets waar ik lange tijd niet mee om kon gaan.

Ik wil niet beoordeeld worden op hoe slecht ik vroeger met mijn emoties omging. En nee, ik ben geen 'emo'. Ik ben een jonge vrouw, met talenten, die net als ieder ander serieus genomen wil worden. Ik besefte dat ik daarvoor eerst ook mezelf moest leren liefhebben.

Sommige lotgenoten noemen hun littekens “warrior stripes” of iets dergelijks. Ik niet. Voor mij zijn het simpelweg littekens. Eerlijk gezegd ben ik er tegenwoordig nauwelijks meer mee bezig. Ze maken deel uit van mijn lichaam, maar niet van wie ik ben. Toch vertellen ze wel iets over mijn verhaal en over wat ik heb overwonnen. 

Doordat ik nu veel sterker in het leven sta en geen onzekerheid meer voel over mijn littekens, merk ik dat anderen er ook geen opmerkingen meer over maken. De afgelopen maanden heb ik voor zowel werk als privé foto’s laten maken, en zelfs de fotografen viel het nauwelijks op, totdat ik zelf vroeg of het een probleem was voor de bewerking. Je uitstraling doet dus veel met hoe zichtbaar je littekens zijn.

Waar ik vroeger bang was voor afwijzing door mijn littekens, weet ik nu dat ik me daar geen zorgen meer over hoef te maken. Maar hoe kom je op dat punt? Dingen die mij geholpen hebben zijn:

● Oefenen met het dragen van T-shirts en korte broeken in een veilige omgeving, met mensen die je vertrouwt;

● Lief zijn voor jezelf wanneer je je onzekerheden aangaat, geef jezelf een compliment, of koop een klein cadeautje;

● Extra aandacht besteden aan kleding, sieraden of make-up om je zelfverzekerder te voelen;

● En: onthoud dat ieder huisje zijn kruisje heeft. Dat andermans littekens niet zichtbaar zijn, betekent niet dat ze er niet zijn.

We dragen allemaal littekens, zichtbaar of onzichtbaar. Wat jij meedraagt, maakt je niet minder waard, het maakt je mens. Het kan tijd kosten om jezelf met zachtheid en begrip te bekijken, maar je bent het waard. Ook jij verdient het om vrij door de zomer te lopen, in de kleding waarin jij je fijn voelt, zonder schaamte.

We zijn niet onze littekens. We zijn wat we overwinnen, elke dag opnieuw.