Niemand zag hoe hard de storm in haar woedde

Monique vertelt het verhaal van haar dochter. Over wie zij was, wat zij meemaakte en hoe zij als moeder deze periode en het verlies heeft ervaren. 

Demi was mijn dochter. Voor mij blijft ze altijd mijn meisje van twintig. Ze was een (te) lief, zorgzaam en gevoelig meisje. Een meisje met grote, lichtblauwe ogen en een mooie glimlach, waar ze veel achter verschuilde. Ook voor mij.

Ze had een groot hart en altijd ruimte voor anderen. Ze hield ontzettend veel van paarden en geiten. Ze was nieuwsgierig, slim en gevoelig en had een sterk rechtvaardigheidsgevoel. Haar droom was om kinderverpleegkundige of neuroloog te worden. Ze wilde graag iets voor anderen betekenen.

Een steeds minder vrolijke Demi 

Tot haar veertiende was Demi een dochter zoals vele anderen. Op haar veertiende ging het plotseling niet goed met haar. Een dag voor de zomervakantie, ontving ik een telefoontje van haar mentor. Haar mentor vroeg mij of ik wel wist dat Demi niet meer wilde leven. Ik weet nog goed hoe hard die woorden bij mij binnenkwamen. Natuurlijk wist ik dat het niet goed met haar ging, maar dat ze zó diep zat dat ze niet meer wilde leven, had ik niet zien aankomen.

Vanaf dat moment volgde opname na opname. Het grootste deel van de tijd verbleef ze in instellingen. Langzaam raakte ik haar beetje bij beetje kwijt. Ook de eetstoornis die ze ontwikkelde, zorgde regelmatig voor ruzies en spanningen tussen ons.

Ik begreep nooit goed wat er precies met mijn kind aan de hand was en waarom ze zo veranderde. Vanuit de instelling kregen we daarover ook niet veel mee. Demi kon of durfde ons niet echt te vertellen wat er speelde. Als ik ernaar vroeg, werd ze vaak boos. Dan kwam ik te dichtbij. Er bleef steeds minder over van de vrolijke Demi die ze ooit was.

Ik wist niet hoe ik mijn eigen kind kon helpen. Ik wilde niets liever dan haar beschermen en haar pijn wegnemen. Dat ik dat uiteindelijk niet kon, en dat ik ook nooit goed heb geweten waar die pijn precies vandaan kwam, vind ik nog steeds ontzettend verdrietig.

Pas na haar overlijden kwam ik erachter welk groot geheim ze jarenlang voor ons verborgen had gehouden: Demi was seksueel misbruikt. Ik had zo graag gewild dat ik het eerder had geweten.

Wat ook meespeelde, is dat Demi gepest werd. Halverwege groep zeven is Demi daarom ook naar een andere basisschool gegaan. Het pesten had haar eigenwaarde diep beschadigd. Langzaam ging ze geloven dat ze niets waard was. De ontelbare therapieën die ze heeft gevolgd, konden de gevolgen van het pesten niet wegnemen.

Paardrijden

Het enige wat Demi in al die jaren buiten de instelling deed, was paardrijden op de manege. Dat ene uurtje per week, tussen jongeren die daar gewoon kwamen paardrijden en niet in een instelling woonden, gaf haar even de kans om te proeven van het gewone leven.

De paarden waren haar alles. Ze kon er uren over praten en vertelde vaak de hele dag over wat ze op de manege had meegemaakt. Het was een plek waar ik haar even terugzag zoals ze vroeger was, de Demi van vóór haar opname. Hoe slecht ze er ook aan toe was, haar wekelijkse paardrijles heeft ze al die jaren van opname bijna nooit overgeslagen.

De periode na het overlijden

Helaas woog dit niet op tegen de donkere gedachten en gevoelens die Demi had. Demi is uiteindelijk overleden door euthanasie. Het traject voelde heel dubbel, maar ik ben blij dat ik haar in haar wens heb kunnen steunen.

Ik heb na het overlijden van Demi nog heel lang in de overlevingsstand gestaan. Eigenlijk kon ik tijdens die zes jaar van opnames nooit op de uitknop drukken. Het was bijna iedere dag ook voor mij overleven.

De jarenlange opnames waren als een achtbaan waarin bijna iedere dag wel iets heftigs gebeurde. Dat moet ik nu verwerken. Het voelt alsof het achtbaankarretje nu langzaam terugkomt. Alles wat er in die jaren is gebeurd, komt opnieuw op mijn netvlies. Dingen waar ik tijdens die jaren geen tijd of ruimte voor had om bij stil te staan, komen nu alsnog binnen.

Kwetsende opmerkingen en ontwijkend gedrag 

Wat mij heel erg raakte, waren de keren dat mensen zeiden of lieten merken dat ze vonden dat Demi met euthanasie voor de makkelijkste weg had gekozen. Daar kon ik heel boos om worden. Mensen hadden vaak geen idee wat mijn dochter allemaal had geprobeerd om beter te worden en om te blijven leven. Ze had jarenlang gevochten, behandelingen ondergaan en steeds opnieuw geprobeerd om verder te gaan. 

Maar voor de buitenwereld was ze eigenlijk onzichtbaar geworden. Haar leven speelde zich jarenlang grotendeels af binnen de muren van de psychiatrie. Daardoor zagen mensen niet wat er werkelijk achter die euthanasie schuilging. Ze zagen alleen het einde, niet de jarenlange strijd die daaraan voorafging.

Wat ik ook moeilijk vond, was dat sommige mensen mij na haar overlijden leken te ontwijken. Ik heb meegemaakt dat mensen mij zagen en vervolgens een ander pad namen in de supermarkt. Misschien wisten ze niet wat ze moesten zeggen, maar voor mij voelde het vooral alsnog meer afstand en eenzaamheid.

Ik vond het juist veel fijner als mensen wel naar me toe kwamen. Je hoeft niet altijd de juiste woorden te hebben. Ik had liever gehad dat iemand gewoon vroeg hoe het met me ging en het gesprek durfde aan te gaan, ook als dat ongemakkelijk was. Het was voor mij veel fijner om iemand tegenover me te hebben die het verdriet niet uit de weg ging, dan iemand die mij uit ongemak vermeed.

Een ode aan Demi

Ik heb een boek geschreven: Storm in Stilte. Een soort ode aan Demi, maar ook aan alle andere jongeren die struggelen en aan de ouders die naast die strijd staan. Ik wilde daarmee Demi’s onzichtbare strijd zichtbaar maken. Ik wilde laten zien wat pesten met iemand kan doen, wat mijn dochter allemaal heeft gedaan om wél beter te worden en hoeveel ze heeft geprobeerd om te blijven leven. Maar ik wilde ook laten zien wat dit alles met mij als moeder heeft gedaan.

Er was zoveel gebeurd en er waren zoveel jaren voorbijgegaan dat het soms één grote wirwar van gebeurtenissen voelde. Door alles op te schrijven en de hoofdstukken te ordenen, kreeg ik langzaam wat meer overzicht. Het schrijven hielp me om terug te kijken, verbanden te zien en gebeurtenissen een plek te geven.

Door het boek kwamen er ook reacties. Mensen die het hadden gelezen, zochten contact of raakten met mij in gesprek. Daardoor ontstonden soms gesprekken die er anders misschien nooit waren gekomen. Dat heeft me ook geholpen.

Daarnaast heb ik soms contact met lotgenoten. Zij hebben vaak aan één woord genoeg. Je hoeft niet alles uit te leggen, omdat zij weten hoe het is om een kind te verliezen en met alle vragen en gevoelens daarna verder te moeten. Het voelt soms iets minder eenzaam als je merkt dat anderen ook struggelen en tegen dezelfde hobbels aanlopen.

Wat ik heb geleerd 

Ik heb geleerd dat je als moeder niet alles kunt oplossen. Ik heb jarenlang geprobeerd om Demi te helpen en te begrijpen. Maar uiteindelijk kon ik haar strijd niet van haar overnemen. Dat vind ik nog steeds moeilijk.

En ik heb ontdekt dat ik mijn verhaal kan gebruiken om iets voor anderen te betekenen. Door het boek te schrijven en mijn verhaal te vertellen, heb ik gemerkt dat mijn stem ertoe doet. Misschien kan ik niet meer voor Demi vechten, maar ik kan wel haar verhaal vertellen en daarmee iets betekenen voor andere jongeren en ouders die met psychisch lijden te maken hebben. Ik heb geleerd dat verdergaan niet betekent dat je iemand achter je laat. Demi blijft onderdeel van mij. Ik moet alleen leren hoe ik haar op een andere manier met me meedraag.

Hoe het nu gaat 

Eerlijk gezegd vind ik het nog steeds zwaar. Het verdriet om Demi is er nog iedere dag. Er zijn wel momenten waarop ik merk dat er iets meer ruimte komt. Bijvoorbeeld wanneer iemand mijn boek heeft gelezen en mij vertelt dat het hem of haar iets gebracht heeft. Het voelt soms alsof haar leven op die manier nog iets kan betekenen. Ook de twintig 113-bankjes in Castricum - die ik heb helpen realiseren - geven me dat gevoel. Steeds als ik langs zo'n bankje loop, zie ik een stukje van Demi. Zij hielp graag andere mensen en door mij voor anderen in te zetten, voelt het soms alsof ik iets van haar kan voortzetten.

Ik haal ook houvast uit kleine dingen buiten, zoals wandelen, de natuur, haar graf bezoeken en de zee. Op zulke momenten voelt ze soms weer even dichtbij. De dagen doorkomen vind ik soms nog lastig. Ik probeer het leven daarom per dag te bekijken. Zo maak ik het kleiner en overzichtelijker. Soms is vooruitkijken gewoon: alleen kijken naar vandaag of morgen, en niet naar de rest van je leven. Tegelijkertijd leer ik daardoor steeds meer om in het nu, in het moment, te leven.

Ik houd mijn bubbel klein. Grote dingen kosten me nog veel energie en daarom doe ik veel binnenshuis. Ik hoef niet veel; juist de kleine dingen en de mensen om me heen bij wie ik me goed voel, zijn belangrijk voor mij. Mensen die me begrijpen zonder dat ik veel hoef uit te leggen.

Boodschap aan ouders

Tegen ouders die zich machteloos voelen, zou ik willen zeggen: blijf naast je kind staan, ook als je niet meer weet wat je moet doen. Soms kun je het lijden van je kind niet wegnemen. Dat betekent niet dat je hebt gefaald. Alleen al er zijn, kan ontzettend belangrijk zijn.

En vergeet jezelf als ouder niet. Je kunt jarenlang zo bezig zijn met het overeind houden van je kind, dat je jezelf onderweg kwijtraakt. Zoek daarom ook iemand die naar jóú luistert. Je hoeft dit niet alleen te kunnen.

Tot slot 

Wat voor mij ook belangrijk is om te benoemen, is dat Demi in die strijd alles heeft gedaan wat in haar vermogen lag om te blijven leven. Ze heeft alles geprobeerd wat ze kon. Ze heeft elke dag opnieuw gevochten tegen wat haar zo zwaar viel. Dat is iets wat niet altijd zichtbaar is van buitenaf, maar wat wel de realiteit was achter de schermen. Daarom is het belangrijk om verder te kijken dan wat zichtbaar is.

Ik hoop ook dat mensen beseffen hoeveel impact pesten kan hebben. Wat voor de één misschien een grapje of een moment lijkt, kan voor een ander jarenlang doorwerken. Woorden en gedrag kunnen diepe sporen nalaten, soms veel dieper dan je aan de buitenkant kunt zien. Laten we daarom beter naar elkaar omkijken en vooral ook naar kinderen luisteren wanneer zij aangeven dat het niet goed gaat.

Je kunt het boek Storm in stilte hier bestellen.