Hij zat verstopt achter het masker van het perfecte plaatje

Nathan Vos verliest in 2015 zijn jongere broer David aan zelfdoding. David zat – denkt zijn broer - verstopt achter het masker van het ‘perfecte plaatje’: hij wilde in zijn verschillende rollen, zoals die van vader, kostwinner en collega, goed genoeg zijn. 

Hoewel hij David niet kan terughalen, voelt Nathan de missie om het verhaal van mannen zoals David te vertellen en hiermee hopelijk andere mannen van middelbare leeftijd te motiveren om te praten over wat ze meemaken.

Nathan en David groeien op met nog drie broers en één zus. Hun vader was Nederlands en hun moeder kwam uit Indonesische met ook Chinese roots. Hun ouders vonden elkaar in het christelijke geloof, en de opvoeding is dan ook deels christelijk geweest. Ze leerden al van jongs af aan dat autonomie in het leven belangrijk is, waarmee zij ook al snel zelfstandig in het leven konden staan. Dit was een kracht, maar ook een valkuil. Verbinding en intimiteit aangaan was daarom bijvoorbeeld lastiger. Hun ouders scheidden in het begin van de jaren 90 en hun vader overleed in 2002.

Extravert en introvert

Een gezin met zes kinderen zorgt voor een rommelig en druk huishouden. Toch was het fijn met elkaar. Nathan heeft David altijd in zijn kielzog gehouden: zo hadden ze dezelfde vriendengroep en ging David ook werken waar Nathan werkte. Naast een broederlijke band was er ook echt sprake van vriendschap. Nathan was wat meer extravert, en David juist wat meer introvert: ‘Ik denk dat ik soms wat te druk was voor David en andersom vond ik hem soms juist wat saai’.

Ook op latere leeftijd bleven ze goed bevriend. Ze startten ongeveer tegelijkertijd een gezin, waarin de kinderen ook contact hadden met elkaar. Nathan wist dat David soms wat krapper zat op financieel gebied en daarin probeerde hij een beetje verdekt te steunen door veelte trakteren. Aan de andere kant kon David een bepaalde rust bieden aan Nathan. Zo konden ze er voor elkaar zijn.

Het gaat wel oké

In maart 2015 werd het duidelijk voor Nathan dat het niet goed gaat met David, hoewel David zelf bleef zeggen ‘Het gaat wel oké’. Hij zou zijn eigen verjaardag gaan vieren, maar dit zei hij af. David is altijd een man van afspraken geweest. Dus: een duidelijk waarschuwingssignaal. Kort daarna hoorde Nathan ook van hun moeder dat het niet goed ging. David was gestopt op zijn werk en was thuis komen te zitten. In deze tijd probeerde Nathan meer contact te maken met David, door regelmatig te bellen en proberen elkaar live te zien. David kon niet veel hebben, dus het langsgaan was vaak al te veel. Tussen maart en mei telt Nathan achteraf maar vier ontmoetingen.

Op 20 mei 2015 overlijdt David aan zelfdoding. Het gezin van herkomst vond in eerste instantie meer verbinding met elkaar. Nathan ging op onderzoek uit om beter te begrijpen wat er is gebeurd. In contact met oud-collega’s van David kwam naar voren dat hij al langere tijd in de knoop zat met zichzelf.

Verdriet en gemis

Het verdriet en het gemis blijven, maar toch zoekt Nathan naar manieren om hier omheen te bouwen. Hij zocht iets om nieuwe kracht uit te halen: het delen van David zijn verhaal, en die van andere mannen van middelbare, geeft hem nu richting. Op deze manier heeft Davids overlijden achteraf iets meer zin.

Het verhaal van David zorgt ook voor vragen bij Nathan: verdwijn ik niet in de verschillende rollen die ik heb? Zorg ik wel goed voor mezelf? Houd ik wel van mezelf? Hier staat hij regelmatig bij stil en het betekent ook dat hij vaker grenzen is gaan stellen. Dit heeft tijd gekost, en een opleiding, maar het helpt hem. Iedereen heeft met verlies te dealen, maar we kunnen het wel. We moeten het alleen wel leren en daarbij hebben we ook het slachtofferschap aan te nemen: soms is het te groot. En dan is het wel zaak om zelf aan de bak te gaan om je leven weer te herpakken.

Het overlijden van David heeft aan de ene kant gezorgd voor een verandering voor Nathan, al blijft hij aan de andere kant ook zichzelf. Nathan was een extraverte man, die veel met anderen bezig was. Hij kon leven door anderen, en leefde altijd voorwaarts. Nu zit daar meer verstilling in. Hij kan meer op zichzelf aan en hij leeft meer in het moment. Zijn relaties zijn kwantitatief minder geworden, maar kwalitatief sterker. Nathan heeft door zijn ervaring steeds meer inzicht waardoor de middelbare man gezien wordt als risicogroep voor suïcide.

De man van de middelbare leeftijd

De man van de middelbare leeftijd krijgt de rekening gepresenteerd van het zijn van de man. De overstap van jongen naar man is vaak vrij onduidelijk; ons lichaam zegt niet ‘je bent nu man’. Dit is iets wat elke jongen zelf moet uitzoeken. Als je wat ouder bent, kun je hier flink tegenaan lopen. Je bent je hele leven lang aan het nastreven wat je nodig denkt te hebben om een volwaardig ‘man’ te zijn: een carrière, partner, gezin, etc. Op een gegeven moment komt dan de vraag: ‘Wat heb ik nou bereikt?´ En dit lijkt eigenlijk nooit genoeg en dan word je geconfronteerd met een leegte. Met zo’n leegte kan je op verschillende manieren omgegaan: je kunt het aanpakken, maar je kunt er ook mee rond blijven lopen.

Wat heb ik nou bereikt?

Terugkomend op de vraag ‘Wat heb ik nou bereikt’? zijn er eigenlijk twee antwoorden mogelijk. Het eerste antwoord is dat je inderdaad bereikt hebt wat je willen bereiken. Dat betekent dat je gelukkig zou moeten zijn. Als je dat dan niet voelt, dan ontstaat er een leegte die moeilijk door jezelf te verklaren is. Het tweede antwoord is dat je helaas niet hebt bereikt wat je had willen bereiken. Dan zou het zo maar eens kunnen dat je je gaat schamen en je jezelf gaat zien als mislukkeling.

Dit heeft als gevolg dat je dingen gaat verbergen en binnenhouden. Voor beide antwoorden geldt dat je waarschijnlijk jaren druk bezig bent geweest om te bereiken wat je vindt dat je moet bereiken. Zó druk, dat je mogelijk de leegte eerder niet door hebt gehad. Wanneer je tot die conclusie komt, dan kun je in een diep gat vallen.

Mijn advies

Mijn advies? Probeer andere mannen op te zoeken en durf ze de vragen te stellen: ‘hoe ga jij hier mee om, met al deze verschillende rollen? Horen die bij je echter verlangens? Durf je je verlangens uit te spreken?’ Als man leer je nog minder dan als vrouw hoe je om kunt gaan met emoties en verlies, terwijl iedereen het meemaakt. Dit kunnen we juist wél bij elkaar en bij onszelf zoeken.

Durf het aan. En zoek hiernaast ook momenten van alleen zijn: ga wandelen, de natuur in, laat je raken door kunst in een museum. Zorg dat het stroomt waar het stokte. En ga van het alleen zijn ook weer terug in contact, intiem contact, of het nou je relatie, familie, vrienden of iets anders is. Vanuit je congruente ik, waar het stroomt tussen hoofd, hart en lijf.

Kwaliteitscontact

En vergeet niet: check bij elkaar. Maak écht kwaliteitscontact. Luister met je hart, durf te verstillen, durf te vragen, wees in het moment zelf. Mannen vergeten nog wel eens dat relatie voor inhoud gaat.

Tot slot deelt Nathan een levensmotto: adem in wat je dient, en adem uit wat je niet dient. Wat er ook op je afkomt; adem het in, geef het even tijd, en adem weer uit waar je vanaf moet. Luister naar wat het met je doet en geef het tijd. Regelmatig is dat wat je raakt, niet van het hier en nu, maar iets van daar vroeger. Onderzoek het. En probeer dan vanuit daar naar het hier en nu te komen.

Adem in wat je dient, en adem uit wat je niet dient

Fotografie: Christa Romp