Je bent niet wat je doet

In de tijd dat het slecht met mij ging lukte het nauwelijks om iets uit mijn handen te krijgen. Ik was al langere tijd ziekgemeld van werk en terwijl ik thuis zat frustreerde het me dat het zelfs niet lukte om een wasje te draaien of iets anders nuttigs te doen. 

Ik voelde me nutteloos en daardoor waardeloos. Inmiddels weet ik dat ik mijn waarde niet in mijn productiviteit moet zoeken. Ik ben van waarde, ook zonder dingen te doen. Lange tijd dacht ik daar anders over.

Productiviteit als maatstaf

We leven in een samenleving waarin prestaties worden bewonderd en beloond. Nieuwe baan? Lekker bezig! Marathon gerend? Op naar de volgende! Natuurlijk geeft het voldoening om aan persoonlijke doelen te werken en is het een gezonde wens om jezelf te blijven ontwikkelen, maar er ligt ook een keerzijde op de loer. Want is het ooit genoeg? Wanneer mag je tevreden zijn met wie je bent?

Zolang we dat gevoel van eigenwaarde blijven koppelen aan onze prestaties, ligt een onstilbare honger op de loer. Het kan nu eenmaal altijd beter, mooier, groter. En wanneer dat niet lukt, voelt dat als falen. Precies dat laatste voelde ik ook toen het met mij niet meer ging: hoe minder productief ik was, hoe waardelozer ik me voelde. Met de gedachte “ik ben niks waard als ik niks gedaan krijg” heb ik mezelf lang te kort gedaan.

Wat je doet staat niet gelijk aan wie je bent

Omdat ik mezelf zo lang heb veroordeeld om wat ik (niet) deed, weet ik hoe lastig jij het wellicht ook hebt. Als je somber bent, depressief, in een burn-out, of kampt met trauma, is het enorm moeilijk om je gevoel van eigenwaarde vast te houden.

Zeker als je door jouw klachten bijvoorbeeld (tijdelijk) niet kan werken of studeren kan het verleidelijk zijn om te vervallen in gevoelens van teleurstelling en afkeer richting jezelf. Juist dan gun ik het je zo om te weten dat jouw waarde nooit heeft afgehangen van wat jij presteert. Het klinkt misschien soft, maar je bent al waardig. Je hebt al bestaansrecht. Dat hoef je niet te verdienen met prestaties en daden.

Je waarde loskoppelen van productiviteit

Ik kan me goed voorstellen dat je nu denkt: het is een mooie boodschap, maar hoe doe ik dat dan, mijn eigenwaarde loskoppelen van mijn productiviteit? Hieronder deel ik drie tips met je om een begin mee te maken.

1. Wat vind je waardevol in een ander?
Dit kan een hint zijn naar wat je waardevol vind in jezelf. Jij waardeert jouw geliefde waarschijnlijk om diens karakter, of puur omdat diegene in jouw leven is. Zonder er iets voor te doen, maar door simpelweg bij je te zijn.

2. Buig je gedachten om
Als je bij jezelf merkt dat je ook gedachtes hebt in de trant van “ik ben niks waard als ik niks gedaan krijg”, zet er dan een meer behulpzame gedachte tegenover. Denk aan: “ik ben niet wat ik presteer”. Of in plaats van “ik ben lui” kun je denken: “ik ben moe”. Het klinkt simpel, maar zoveel van onze gedachten sluipen er onbewust in, worden automatische gedachtes. Door het te blijven herhalen train je je hersenen om een ander denkpatroon aan te gaan.

3. Bedenk wat jouw kernwaarden zijn
Wat vind jij belangrijk aan jezelf? Is het hoe je geeft om anderen, of hoe je iedere dag weer je best doet om er het beste van te maken? Is het hoe je ondanks alles nog steeds de moed behoudt? Is het hoe je compassie toont naar dieren, kinderen, je medemens? Wat het ook is, anker jezelf in dit soort kernwaarden. Waarden die los staan van wat je hebt gepresteerd.

Het is niet eenvoudig om je gevoel van eigenwaarde los te koppelen van je productiviteit. Zoals ik hierboven al beschreef, zit het diep in onze maatschappij verankerd om de twee aan elkaar te linken. Toch hoop ik dat deze blog je misschien een eindje op weg helpt. Je hebt bestaansrecht, ook als je niet productief bent geweest.