Niets zag ernaar uit dat Lucas geen zin meer in het leven had

Lucas leefde in een samengesteld gezin met zijn vader Rick, stiefmoeder Jessica, stiefbroer Lars en stiefzus Eline. Hij was een zorgzame jongen die graag tijd doorbracht met zijn vriendin Sterre. Dankzij zijn ADHD had hij altijd energie over en ging weinig hem snel genoeg. 

Hij was een slimme autodidact die goed kon leren en de werking van dingen tot in de details tot zich nam. Hij had daarnaast een enorme fascinatie voor de housescene. Lucas. Een jongen die nooit ouder zal worden dan 18. In 2022 kwam hij door zelfdoding om het leven.

Jessica was op dat moment al 10 jaar lang in het leven van Lucas. In dit interview deelt ze zijn en haar verhaal, ze blikt terug en kijkt vooruit.

Een vrolijke noot in huis

“Naast zijn leergierige en enthousiaste houding had Lucas oog voor zijn omgeving. Hij vond het fantastisch om iets te repareren, werkte achter de schermen mee bij Sinterklaasintochten en bekommerde zich om de mensen om hem heen. Toen de supermarkt waar hij werkte werd overvallen stond hij vliegensvlug paraat om voor zijn collega’s te zorgen. Sterre en Lucas brachten ook veel tijd door met elkaar, ze deden van alles samen. Hij liep rond met een bepaalde uitstraling waarmee hij een enorme gunfactor had. Het was moeilijk om geen klik met hem te ervaren. Het probleem was alleen dat hij dat niet in de gaten had, hij voelde zich niet geliefd.”

Bergafwaarts

“Toen hij jong was waren zijn ouders niet leuk uit elkaar gegaan. Lucas woonde tot 2017 bij zijn moeder, daarna kwam hij bij ons wonen. In 2020 bleek het psychisch helemaal niet goed te gaan met hem. We ontdekten dat hij zichzelf pijn deed. Vanaf dat moment is zijn moeilijke weg zichtbaar geworden. Zijn schoolprestaties gingen achteruit, hij spijbelde veel en hij begon stiekem sterke drank te drinken. Omdat hij nadacht over zelfdoding heeft hij vrijwillig opgenomen gezeten. Hij heeft ook een EMDR behandeling gehad.

Het kwam bij hem niet binnen. Hij had daar een soort van muur omheen gebouwd.

V.l.n.r. Eline, Lucas en Lars

"Lucas was geplaagd met een laag zelfbeeld en zag zichzelf als een van nature slecht mens. Hij ervaarde van ons geen liefde, dat heeft hij ook gezegd. Op het moment dat er iets gebeurde zei hij weleens: ‘Pap, ga maar verder met je nieuwe gezin.’ Hij voelde zich door zijn familie verstoten. Hoe hard wij daar ook aan werkten met elkaar. Het kwam bij hem niet binnen. Hij had daar een soort van muur omheen gebouwd.”

Toenemend middelengebruik

“Alcohol was voor hem anders dan hoe een jeugdige het normaal gesproken drinkt. Het werd een standaard en regulier drankje. Een biertje hoorde erbij na het werk en bij het avondeten. Daarnaast had hij ook een fascinatie voor sterke drank. Na de maaltijd werd regelmatig whisky uit de kast getrokken. Terwijl hij bleef drinken bewoog hij zich in zijn laatste jaar ook richting de drugs. Van zo nu en dan naar altijd, het werd een verslaving. Het drong zelfs tot hem door dat op deze manier doorgaan niet houdbaar was. Hij heeft letterlijk gezegd: ‘Of ik maak er een einde aan of de drugs worden mijn dood.’ Het leek alsof het hem allemaal niets meer uitmaakte.

Hij gebruikte het om te verlammen. Maar wat hij probeerde om te maskeren? Ik vind die vraag heel lastig. Over de kern heeft hij ons nauwelijks iets verteld. Er zijn zelfs vraagtekens of hij tijdens de behandelingen wel gekomen is waar hij had moeten komen. Wij hebben ons echt afgevraagd of er in het EMDR traject wel opgelost is wat er opgelost moest worden.

Wanneer je kind zichzelf pijn doet en daar vrijwillig voor wordt opgenomen. Wanneer er gedachten zijn aan zelfdoding. Dan ben je natuurlijk wel extra alert op de dingen die je kind doet. Misschien wat voorzichtiger ook. Dat wil niet zeggen dat we hem thuis aan de bank vasthielden, hij had in mijn ogen net zo veel vrijheid als alle andere kinderen. Maar het is wel zo dat je ermee bezig bent. Je wil graag weten wat hij gaat doen, met wie hij weggaat, wat zijn plannen zijn.

Aan de andere kant wil je niet het contact met je 18-jarige kwijtraken. Want hij beslist zelf wat er gaat gebeuren. Het was een tweestrijd geworden. Wij voelden ons steeds meer aan de zijlijn staan en vroegen ons constant af: gaat hij het wel redden, gaat hij het niet redden, moet hij hulp hebben, moet hij geen hulp hebben en hoe krijgen we dat dan bij hem? Er waren enorm veel zorgen.”

Ingewikkelde thuissituatie

“Vanaf mei 2022 ging het snel achteruit. Lucas raakte voor de eerste keer in een psychose. Dat was het moment waarop wij ons realiseerden dat wij de grip op de situatie compleet aan het verliezen waren. Het was een heel surrealistische periode, alsof ik niet in mijn eigen werkelijkheid leefde. Er gingen allemaal vragen door mijn hoofd heen. Je wilt hem namelijk helpen maar je weet niet wat je moet doen, je weet niet wat je kan doen, je weet niet wat voor hem het beste is, je wilt je relatie in stand houden en wij liepen tegen de grenzen aan van zijn leeftijd. Hij was 18 en maakte zelf de beslissing over zijn behandeling. Al die beslissingen lagen ver uit elkaar.

Hij schoor op een gegeven moment zijn hoofd kaal en transformeerde naar gabber. De housescene werd zijn leven, hij bezocht veel feestjes, maakte nieuwe vrienden en ging er volledig in op. In de laatste maanden sloeg het middelengebruik helemaal door en heeft hij het uitgemaakt met zijn vriendin. Wij denken dat hij haar op deze manier heeft willen beschermen tegen de nieuwe wereld waar hij zichzelf in bevond.

Niets zag ernaar uit dat hij hier geen zin in had. Niets bleek minder waar.

In juli zagen we weer een sprankje hoop. Lucas ging drie weken met zijn vader op vakantie naar Spanje. Daar heeft hij echt een toffe tijd gehad. We zagen een heel andere jongen dan de periode ervoor, die enorm zorgzame verbinder bloeide weer op. Het plan was dat hij na die vakantie samen met zijn vader tijdelijk ergens anders zou wonen. Daarnaast zou hij een traject ingaan bij een afkickkliniek. Hij had zelfs een nieuwe baan in de bouw en zou daar ook een opleiding voor gaan volgen. Lucas vertelde dat hij zijn leven weer op orde wilde brengen. Niets zag ernaar uit dat hij hier geen zin in had. Niets bleek minder waar. Zo’n anderhalve week later zette hij zijn schoenen netjes in de gang, ging hij douchen en overleed hij door zelfdoding.”

De eerste maanden na het overlijden

“Wij hebben ervoor gekozen om Lucas te laten begraven. Er zijn voor zijn uitvaart speciale liedjes voor hem geschreven door zijn favoriete dj: ToXic Insight. In die nummers zitten verwijzingen naar hem, zoals ‘doe het niet’. Die muziek draaiden we tijdens de dienst en dat draaien we nog steeds als we zijn graf bezoeken.

Vanuit de gemeente kregen wij een rouwcoach toegewezen. Het was prettig om meerdere sessies te hebben om stil te staan bij wat er gebeurd is. Om mooie herinneringen op te halen met elkaar. De Politie heeft voor ons geregeld dat we een moment hadden met de agent die ons, die middag dat het gebeurde, geholpen had. Met hem hebben we de situatie kunnen bespreken. Daar zijn we hem heel dankbaar voor. Dit was het begin van de verwerking maar ik merk ook dat het een proces is van vallen en opstaan.

Laatst vond er hier in de buurt weer een zelfdoding plaats, inclusief alle sirenes en de traumahelikopter. Dingen die ook bij Lucas zijn gebeurd. Dit bracht ons terug in ons eigen verleden, we werden een paar stappen terug geslingerd in onze verwerking.”

Praat erover

“Er waren momenten dat ik heel verdrietig was en een arm om mijn schouder nodig had. Soms was mijn man niet in staat om die arm te geven vanwege zijn eigen pijn. Dat schuurde. Op zulke momenten was en is het heel fijn om die arm te vinden bij een ander persoon, een nichtje was dat voor mij. Dit zorgde ervoor dat mijn man en ik in staat waren om elkaar in onze relatie te blijven vinden. Als je niet meer met elkaar praat en niet voor je relatie zorgt bestaat er een risico dat ook dat eindigt. Dat wilden we beiden absoluut niet.

Het heeft geen zin om te blijven hangen in ‘wat als’. Je kan je alleen richten op leven in het nu.

Ik heb bewust niet te lang stilgestaan bij de vragen waarom het is gebeurd of wat ik had kunnen doen om het te voorkomen. Daar krijg ik geen antwoorden meer op. Als ik had geweten wat er in de toekomst zou gebeuren, zou ik het verleden zeker anders hebben aangepakt. Maar dat wist ik op dat moment niet. Wat je niet weet kan je ook niet doen. Het heeft geen zin om te blijven hangen in ‘wat als’. Je kan je alleen richten op leven in het nu. Dat is de reden waarom ik mij, na het overlijden van Lucas, vooral heb beziggehouden met de zoektocht naar welke invloed ik zelf heb om met de situatie om te gaan.”

Twee jaar na de zelfdoding

“Het is nu een paar jaar geleden dat hij is overleden. Op zijn sterfdag krijgen wij nog steeds ieder jaar een grote bos zonnebloemen thuisgestuurd door de vriendinnen met wie hij is omgegaan tijdens de vakantie in Spanje. Hij heeft daar ook een groep Engelsen ontmoet. Die zijn tot nu toe ieder jaar naar Nederland gekomen om zijn graf te bezoeken op zijn geboortedag. Er zijn heel veel mensen die van hem hielden. Het is zeer schrijnend om te beseffen dat al die mensen hem in hun hart hadden gesloten maar dat hij dat niet heeft kunnen voelen. Het is heel heftig en naar als je niet meer in staat bent om de liefde om je heen te ervaren.

Ik denk dat ik ben gaan accepteren dat Lucas er in een andere vorm is.

Het opmerkelijke is dat het gemis gedurende de jaren alleen maar groter wordt. Dat heeft vooral met de tijd te maken. Lucas komt steeds verder van de ontwikkelingen af te staan, hij maakt geen deel meer uit van nieuwe impactvolle gebeurtenissen. Je rouwt om de dingen die hij niet meer meemaakt, die je niet meer met hem kan delen. Hij is er fysiek niet meer maar hij is altijd in onze gedachten aanwezig. Hij gaat nooit meer weg en dat is een heel mooi gegeven, dat besef is heel bijzonder.

Als er iemand airco’s komt installeren? Dan gaan mijn gedachten naar Lucas, want dat had hij ook kunnen doen. Ik denk dat hij precies had geweten, tot in de detail, hoe die systemen werken. Als we iets doen met het gezin dan zeggen we tegen elkaar: ‘Lucas had dit gewoon te gek gevonden.’ Ik denk dat ik ben gaan accepteren dat Lucas er in een andere vorm is.”

Hoop voor de toekomst

“Het overlijden van Lucas heeft een wond veroorzaakt. Deze zal ook nooit meer weggaan. Maar door het te verzorgen en er aandacht aan te blijven besteden creëren wij ruimte waarmee wij de situatie beter kunnen accepteren. In plaats van dat we het wegstoppen.

Door het te verzorgen en er aandacht aan te blijven besteden creëren wij ruimte waarmee wij de situatie beter kunnen accepteren.

Het verlies heeft nog steeds een impact op mijn relatie met mijn man. Soms leven we nog erg langs elkaar heen en dat is best ingewikkeld. Het is een uitdaging om beide weer op één lijn te komen. Het is mijn hoop voor de toekomst dat we samen weer het maximale uit het leven gaan halen, dat we onze blik richten op het nu.”

Een woord van Jessica voor andere nabestaanden

“Accepteer je eigen rouw. Houd je niet bezig met wat anderen daarvan vinden. Lucas was een enorme fan van Apple producten. Ik bezocht een keer een Apple Store en barstte plots in tranen uit. Als jou dit overkomt: weet dat het oké is, laat het verdriet toe. Accepteer dat het er is en weet dat het er mag zijn. Wij waren bang dat wij Lucas zouden vergeten. Dat is gewoon echt niet waar, daar hoef jij ook niet bang voor te zijn.

Lucas zit in onze herinneringen. Hij komt tevoorschijn in Apple Stores en bij het zien van een aircomonteur. Hij zal altijd die jongen van 18 blijven die met ons meereist in onze herinneringen terwijl mijn leven en dat van Rick, Lars, Eline en al die anderen verdergaat.

Aan de hulpverleners van Lucas

“Meerdere hulpverleners hebben ons en Lucas in deze moeilijke tijd bijgestaan. Hoewel het zijn zelfdoding niet tegen heeft kunnen houden weten wij dat iedereen zich naar maximaal vermogen heeft ingezet. Hierdoor hebben we langer van zijn fysieke aanwezigheid mogen genieten. Ik weet niet wie dit artikel leest – het kan zijn dat je Lucas gekend en bijgestaan hebt. Weet dat wij je hier dankbaar voor zijn, wij zullen dit nooit vergeten.”