Pa: Ik was pas net geboren en toen ging hij al dood

Marc (45) werkt vier dagen per week als decaan bij het Eijkhagen College in Landgraaf en geeft leerlingen advies over hun profielkeuze en vervolgstudie. Naast zijn werkzaamheden op school is hij actief als zanger en tekstschrijver. Op zeer jonge leeftijd verloor hij zijn vader aan zelfdoding. Hier schreef hij een nummer over: Pa.

Hoe mijn vader overleed

Ik wist van kinds af aan dat mijn vader was overleden. Hoe hij om het leven kwam, heb ik lang niet geweten. Ik heb er ook nooit naar gevraagd bij mijn moeder of bij familie, omdat ik niemand pijn wilde doen. Wel had ik altijd het vermoeden dat er iets met mijn vader was gebeurd of dat hij iets had gedaan. Ik zag dat aan hoe mensen naar mij keken of achter hun hand iets tegen elkaar zeiden. De voorvallen uit de tekst, dat iemand zegt: ‘Wat heeft hij toch gedaan’ en ‘Weet Marc, hoe het is gegaan’ zijn daadwerkelijk uitgesproken en daardoor ging ik het zelf invullen. Zou hij misschien toch nog leven? Zit hij misschien in de gevangenis? Heeft hij iemand vermoord?

Later, vlak voor mijn eindexamen, kwam ik er bij een arts achter dat hij niet op een natuurlijk manier was overleden. Ik had dit niet zien aankomen, had nooit aan zelfmoord gedacht. Van het gesprek met de arts heb ik daarna weinig tot niets meegekregen. Thuisgekomen kreeg ik barstende hoofdpijn en heb ik er met mijn moeder uitgebreid over gesproken. Na twee dagen heb ik de knop omgezet en dacht ik: Marc je moet stoppen met janken en gaan leren voor je examens, waar ik toen gewoon voor ben geslaagd.

De impact van zijn zelfdoding

Ik heb gelukkig een goede stiefvader gekregen op vier jarige leeftijd en ik zie hem ook echt als mijn vader. Toch merk je dat je een stuk van je eigen identiteit mist. Iets wat je soms ook hoort bij kinderen die geadopteerd zijn. Je zou er naar op zoek willen, maar dat gaat natuurlijk niet. Ik merkte dat ik het wel vreemd vond, toen ik ouder werd dan mijn biologische vader ooit was geworden. Ik had hem opeens overleefd.

"Ik kon echter nooit begrijpen
Wat 'm dreef tot zulke daden"

Ik heb gelukkig zelden het gevoel gehad dat mijn vader me in de steek had gelaten, dat kwam deels door de vervangende vader, maar ook doordat ik ooit het verhaal hoorde van een dochter wiens moeder was overleden door zelfdoding. Deze persoon gaf aan dat ze na jaren tot het inzicht was gekomen dat dit het beste was, wat haar moeder had kunnen doen. Haar moeder had door de ellende die haar was aangedaan nooit een goede moeder voor de dochter kunnen zijn. Ze had er jaren over gedaan om tot deze wijsheid te komen.

Ik kreeg dit te horen op 17 jarige leeftijd, vlak nadat ik de doodsoorzaak van mijn vader vernam. Het was een goede, helpende gedachte, al merkte ik later wel – na het lezen van zijn afscheidsbrief - dat het complexer zat.

Ik ga er alles aan doen zodat het beter wordt

Toen ik 29 jaar was kreeg ik een sinusoperatie, waarbij van alles mis ging. Extreme bloedingen, waardoor ik twee weken in het ziekenhuis moest verblijven. Toen ik thuis kwam, kreeg ik last van hevige duizeligheid. Wat bleek nou, er had zich waarschijnlijk een herpesvirus op mijn evenwichtsorgaan genesteld. Hierdoor was ik continu duizelig. Ik heb toen alles aangegrepen om hier van af te komen: accupunctuur, sporten, fysio en ik stond elke dag evenwichtsoefeningen te doen. Jarenlang, dag in, dag uit.

De schade aan het evenwichtsorgaan is gebleven, maar over een periode van 15 jaar met continu letten op mijn houding en op de ademhaling is er gewenning gekomen. Ik heb ermee leren omgaan en ervaar het ook niet meer als duizeligheid. Hoe ik het vol heb gehouden, begrijp ik ook niet. Al herinner ik me ook dat ik in het begin dacht. Ik ga er alles aan doen zodat het beter wordt, maar als ik dit over vijf jaar nog heb in deze mate, ga ik mijn vader achterna.

"Net toen ik dacht dit is geen leven
Zag ik helder en heel even
In een flits van mijn bestaan
Waarom of hij 't had gedaan"

Kijk niet alleen naar wat je niet meer kunt

Mensen die iets ingrijpends meemaken door ziekte zou ik willen meegeven: Kijk niet alleen naar wat je niet meer kunt en luister niet alleen maar naar de klachten, maar vooral naar wat je wel nog kunt. Door mijn ziekte werd het moeilijk om fulltime voor de klas te staan, maar ik kon wel nog heel veel andere werkzaamheden uitvoeren in het onderwijs. Wat ook belangrijk is, dat je kijkt naar waar je echt gelukkig van wordt. Dit kan van alles zijn en is voor iedereen anders. Door de nasleep van de sinusitisoperatie, kon ik een tijd niet zingen, omdat mijn neus was dichtgegroeid, maar ik kon nog wel teksten schrijven. Ik schreef een boek over Ria Valk en ging lekker veel wandelen in de natuur.

Praten werkt helend

Als een van je ouders zelfmoord heeft gepleegd, zou ik willen zeggen: praat erover. Dit kan met mensen in je nabijheid, maar ook op internet of bij instanties, maar krop het niet op. In het begin heb ik het ook allemaal voor mezelf gehouden. Het was een stap om erover te praten en al helemaal om het nummer ‘Pa’ op te nemen en uit te brengen. Ik ben nog nooit zo persoonlijk geweest in een tekst, maar ik merk nu dat het helend werkt.