Psychisch kwetsbaar en een kinderwens

Annemiek is theaterwetenschapper, schrijfster, podcastmaker en sinds kort professioneel ervaringsdeskundig coach. In haar werk gebruikt ze haar persoonlijke ervaringen met psychische kwetsbaarheid. Zo maakt ze podcasts voor onder andere de Hersenstichting en de Angst, Dwang en Fobie Stichting. 

Momenteel is ze bijna 14 weken zwanger van haar eerste kindje. Ze schrijft een boek en maakt een podcast over een thema dat haar diep raakt: nieuw leven en psychische kwetsbaarheid.

De eerste donkere wolken

Ik was vijftien toen ik voor het eerst depressieve klachten kreeg. Toen kon ik het nog niet benoemen als depressie, maar inmiddels weet ik beter. Als kind werd ik gepest en mijn gevoeligheid maakte dat alles extra hard binnenkwam. Wat anderen ‘hoog sensitief’ noemen, herkende ik in mezelf: emoties, stemmingen en gebeurtenissen, ze stapelden zich in mij op en ik kon ze moeilijk loslaten.

Op mijn negentiende werd ik suïcidaal. Ik ondernam een poging. De dag erna stond ik gewoon weer op mijn werk in het theater. Doorgaan voelde als de enige optie.

Schuld en steun

Naar mijn ouders toe had ik veel schuldgevoelens. Juist omdat zij degene waren die mij altijd onvoorwaardelijk gesteund hebben. Omdat ik me bij hen veilig voelde, werd herstel bespreekbaar. Ik kreeg de diagnose recidiverende depressiviteit. Ik raak relatief snel in een depressie en vind het moeilijk daar weer uit te komen.

Wat mij hielp? Leren luisteren naar mijn gevoel, en daar ook echt naar handelen. Hulpverleners raadden me destijds af om te gaan studeren, maar ik voelde: dit is mijn pad. Ik volgde mijn hart en studeerde theaterwetenschap. Het bracht me dichter bij mezelf en bij wat voor mij van waarde is.

Geen kinderwens, toch dertig

Lange tijd had ik geen kinderwens. Ik dacht oprecht dat ik nooit dertig zou worden. Toen ik die leeftijd bereikte, dacht ik: ik heb het gehaald. Kinderen leken geen optie. Mijn antidepressiva gaven me stabiliteit, maar ik had gehoord dat ik daarmee zou moeten stoppen als ik zwanger wilde worden. En stoppen, dat durfde ik niet. Wat heeft een kind en mijn omgeving aan een moeder die psychisch instort?

Mijn vriend, met een angststoornis, wilde ook geen kinderen, vanwege het klimaat. We dachten dat het leven met z’n tweeën ons pad zou zijn.

De omslag

Tot twee van mijn vriendinnen, met ook een psychische kwetsbaarheid, zwanger werden. Ze namen me mee in hun proces, en zo ontdekte ik de POP-poli, een gespecialiseerde poli voor psychische zorg rond zwangerschap. Dankzij die begeleiding kon een van hen haar medicatie blijven gebruiken. Dat veranderde mijn kijk.

Voorzichtig deelde ik mijn ontluikende kinderwens met mijn vriend. Ik vond het spannend mijn kinderwens met hem te delen, maar hij reageerde mild. We onderzochten samen onze bezwaren. Uiteindelijk voerden we een verkennend gesprek bij de POP-poli. Een arts legde uit dat een kind van ons inderdaad een verhoogd risico heeft op psychische kwetsbaarheid, maar dat opvoeding en zelfinzicht óók veel gewicht hebben. Ouders die therapie hebben gehad, kunnen hun kind juist veel veerkracht meegeven.

Hoop, verlies en veerkracht

Mijn vriend zei op een dag: “Ik voel nog geen duidelijke ja, maar ook geen nee. Ik moet het soms gewoon ervaren.” En zo besloten we ervoor te gaan. Maar de weg was niet makkelijk. Ik had meerdere miskramen en een buitenbaarmoederlijke zwangerschap waarvoor ik geopereerd werd. In die periode vond ik het confronterend om anderen te zien bevallen rond de tijd dat wij ook uitgerekend zouden zijn. Wat me hielp, was bezig blijven. Tijdens mijn opleiding tot ervaringsdeskundig coach begeleidde ik mensen met een kinderwens. Juist dát gaf me kracht, omdat ik zelf had gemist wat ik hen kon bieden.

Ik merkte dat er begeleiding bestaat voor zwangeren met een psychische kwetsbaarheid, maar veel minder voor mensen die hun kinderwens nog onderzoeken. Daar ligt een gemis. Daarom ben ik begonnen aan een boek en podcast om dat gat te vullen.

Niet vanzelfsprekend

Ik voelde me vaak eenzaam in dit proces. Toen een vriendin mij vertelde dat ze was gestopt met anticonceptie, vroeg ik: “Stap je over op iets anders?” Ze zei: “Nee, we willen ons voorbereiden op een zwangerschap. Je weet toch.” Maar voor mij wist ik helemaal niks. Vanwege mijn psychische kwetsbaarheid is een kinderwens helemaal niet vanzelfsprekend. En ik weet zeker dat ik daarin niet de enige ben.

Met mijn boek en podcast wil ik één ding vooral duidelijk maken: wat je keuze ook is, het is jóuw keuze. Mensen van buitenaf weten niet wat er in je hoofd omgaat. Elke emotie mag er zijn. Elke gedachte. De kunst is om ze onder ogen te komen.

Leven in de nuance

Hoe ik nu in het leven sta? Eerlijk gezegd: ik hou nog steeds niet van het leven. Maar ik geloof ook niet dat je per se van het leven hoeft te houden om moeder te mogen worden. Tussen ‘van het leven houden’ en ‘niet meer willen leven’ zit een wereld van nuance. En ik leef in die nuance.

Kan ik garanderen dat suïcide nooit meer een optie zal zijn? Nee. Maar ik hoop het. Ik ben me vooral bewust geworden van hoe onvoorspelbaar het leven is. En dat we elkaar wat meer ruimte mogen gunnen om ons eigen pad te gaan, zonder oordeel, zonder opgelegde idealen.