Zelfdoding onder studenten

Selina (24) doet twee dagen per week onderzoek naar zelfdoding onder studenten. Ze woont samen met haar vriend en kat in Rotterdam. Ze heeft haar bachelor Criminologie en is momenteel een pre-master aan het afronden, zodat ze in september kan starten met de master Health Psychology.

Onderzoek naar zelfdoding onder studenten

Begin 2023 heb ik me aangemeld voor het ZonMw project 'Onderzoek voor en door jongeren' met een eigen thema, namelijk zelfdoding onder studenten. Vervolgens ben ik gekoppeld aan een onderzoeker, dr. Ruth van der Hallen en in september zijn we van start gegaan met ons onderzoek.

Met ons onderzoek willen we inzicht krijgen in de kennis, houding en perceptie van studenten met betrekking tot communicatie over zelfdoding om op basis hiervan effectieve tools ter interventie te ontwikkelen. We willen meer aandacht krijgen voor het onderwerp.

Zo hebben we in samenwerking met Erasmus Magazine een videorapportage gemaakt en hebben we een Comedy Night opgezet om het taboe dat op zelfdoding rust te doorbreken. Op basis van de uitkomsten van ons onderzoek hebben we een workshop ontwikkeld waarin we studenten communicatievaardigheden bijbrengen om te praten over zelfdoding. Hierin leren studenten hoe zij het gesprek aan kunnen gaan met hun medestudenten als zij zich zorgen maken om iemand.

Studenten en mentale gezondheid

Ik denk dat er bij studenten veel openheid is als het aankomt op mentale gezondheid. Zo is het volgen van therapie bij de meeste studenten al lang geen taboe meer en is er ook vanuit de universiteit veel aandacht voor het verbeteren van de mentale gezondheid van studenten.

Het gaat hierbij echter vaak om de thema's die wat bekender zijn en in die zin makkelijker om te bespreken, zoals depressie, angst en burn-out klachten. Thema's die als lastig of eng worden gezien, worden juist weinig of zelfs helemaal niet besproken. Zo ook het onderwerp zelfdoding.

Eigen ervaring

Ik had al langere tijd mentale klachten waaronder somberheid, PTSS en dwanggedachten. Hoe slechter ik me begon te voelen, hoe meer ik het gevoel kreeg dat ik het leven niet aankon. Dit gevoel werd in 2022 uiteindelijk zo sterk dat de dood als een uitweg begon te voelen en ik steeds meer gedachten kreeg aan zelfdoding.

Schaamte

Ik kon in mijn omgeving wel redelijk praten over mijn mentale gezondheid. Zo vertelde ik over therapie en besprak bijvoorbeeld het gebruik van medicatie. Over mijn gedachten aan de dood kon ik echter niet praten. Dit kwam voor een groot deel omdat ik me schaamde dat ik die gedachten had. Ik dacht dat anderen me niet zouden begrijpen of me niet zouden geloven en ik voelde me heel eenzaam. Ook voelde ik aan dat mijn omgeving het onderwerp zelfdoding heel lastig vond. Het was vaak als een olifant in de kamer waar niet over gesproken werd. Later heb ik dit met hen besproken en gaven zij aan dat zij zich zorgen maakten en het wel met me wilden bespreken, maar niet goed wisten hoe en bang waren om iets verkeerds te zeggen.

Hulpverlening

Uiteindelijk heb ik me in september 2022 vrijwillig laten opnemen in een psychiatrisch ziekenhuis omdat ik mijn eigen veiligheid niet meer kon garanderen. Hier heb ik uiteindelijk een aantal behandelaren gekregen die mij heel goed konden helpen. Bij hen kon ik open praten over mijn gedachten aan de dood zonder dat zij mij hierom veroordeelden. Ook leerden zij me om te praten over mijn gevoelens, zowel bij hen als in mijn eigen omgeving. Hierdoor kwam ik er steeds meer achter dat ik het niet allemaal alleen hoefde te doen, wat onwijs geholpen heeft.

Zelf doen

Ik ben na twee weken uitgevallen bij mijn master omdat het zo slecht met me ging, maar ik heb hierna eigenlijk van niemand iets gehoord. Wel had ik goed contact met de studieadviseurs die veel met mij mee wilden denken. De hulp is er dus wel, maar je moet er wel zelf actief naar op zoek gaan.

Praten over zelfdoding

In mijn ideale situatie kunnen alle mentale klachten besproken worden, ook de klachten waar nu nog een taboe op rust. Ik zou willen dat iedereen weet dat vragen naar iemands gedachten over de dood deze nooit erger zal maken en dat het juist erg kan helpen. Dit zou bijvoorbeeld bereikt kunnen worden door een workshop zoals die van ons verplicht aan te bieden vanaf het begin van de studie of onderdeel te laten zijn van het curriculum.

Door meer kennis te verspreiden over het onderwerp suïcide wordt het uit de taboesfeer gehaald. Hier kunnen docenten en studenten zelf al mee beginnen door net wat verder te vragen dan 'hoe gaat het met je'?'. Vermoed je dat iemand aan zelfdoding denkt? Vraag het en maak het bespreekbaar! Je kan het beter een paar keer te vaak gevraagd hebben dan die ene keer te weinig.

Hoe het nu gaat

Met mij gaat het nu goed! Uiteraard heb ik nog steeds dagen waarop het wat minder gaat, maar in tegenstelling tot voorheen bespreek ik dit nu in mijn omgeving en vraag ik hulp wanneer dit nodig is. Ik heb geleerd hoe ik mijn valkuilen kan herkennen en hoe ik vervolgens moet handelen. Het blijft nog steeds elke dag hard werken, maar ik heb inmiddels het vertrouwen in mezelf teruggekregen dat ik het leven wél kan.

En de toekomst

Voorlopig ben ik nog druk bezig met het verwerken van de resultaten en het verder ontwikkelen van de workshops. Ook ben ik bezig met een handleiding hiervoor, zodat ook anderen de workshop aan kunnen bieden. Verder ga ik me richten op het voltooien van mijn master en zie ik verder wel wat er op mijn pad komt!