Sextortion en zelfdoding
Sextortion is een ernstige vorm van online afpersing en is strafbaar. Wanneer je hiermee te maken hebt, dreigt iemand om naaktfoto’s of video’s van jou te delen met de buitenwereld. De dader laat dan weten dat dit niet gebeurt als je nog meer beelden aanlevert, seksuele handelingen verricht of dat je meewerkt aan criminele activiteiten. Slachtoffers kunnen zich hier erg machteloos door voelen. In dit artikel leggen we uit wat sextortion is, hoe je daders herkent en waar je terechtkunt voor hulp. Weet dat je hier niet alleen in hoeft te staan.
Heb jij te maken met sextortion? Voel je je onder druk gezet en zie je soms geen uitweg meer? Denk je daarbij wel eens aan zelfdoding? Praat er dan met iemand over: jij hebt recht op steun en hulp. Vertel het tegen iemand die je vertrouwt, zoals je ouders of je huisarts. Samen kun je op zoek naar oplossingen en hulp. Vind je het lastig om je gedachten aan zelfdoding met bekenden te delen? Weet dan dat je ook anoniem en gratis 24/7 terechtkunt bij 113, via de telefoon of chat. Onze hulpverleners luisteren naar wat je hebt meegemaakt en de gedachten waarmee je rondloopt. Je staat er niet alleen voor.
Wat is sextortion?
De term ‘sextortion’ is een samenvoegsel van de Engelse woorden ‘sex’ en ‘extortion’ (afpersing). We spreken van sextortion wanneer iemand je afperst met naaktfoto’s, video's of webcammateriaal. Daders maken vaak gebruik van valse identiteiten om je vertrouwen te winnen. Dit doen ze via sociale media, datingsites of platforms zoals Roblox en Fortnite. Maar het heet ook sextortion wanneer een bekende uit jouw omgeving dit doet. Het is belangrijk om te onthouden dat jij het recht hebt om je online veilig en gerespecteerd te voelen. Niemand mag daar misbruik van maken.
Alles met een chatfunctie vormt een risico. Via deze weg kunnen er honderden contacten per dag worden gelegd. Het begint vaak onschuldig: na een periode van flirten wordt er gevraagd om intieme beelden te sturen. Soms gebruiken daders ook lokmiddelen zoals de belofte van een modellencontract, game-credits of geld. Zodra de beelden in handen zijn, slaat de sfeer om. Er wordt gedreigd het foto- en/of videomateriaal naar je familie, vrienden of school te sturen als er niet wordt betaald of wanneer je geen verdere handelingen worden verricht.
De politie en hulporganisaties zien een grote toename in het aantal meldingen. Eén enkele dader kan tientallen slachtoffers maken. Omdat online experimenteren met seksualiteit tegenwoordig steeds vaker gebeurt, lopen jongeren een hoger risico op deze vorm van chantage.
Het verschil tussen sexting, shame sexting, wraakporno en sextortion
Het is belangrijk om de verschillen tussen deze termen te kennen. Zo begrijp je beter wat je overkomt.
- Sexting
Dit is het vrijwillig versturen van seksueel getinte berichten, foto’s of video’s. Voor veel jongeren en volwassenen is dit een normale manier om te flirten of hun seksualiteit te ontdekken. - Shame sexting
Er is sprake van shame sexting wanneer intieme beelden zonder jouw toestemming worden doorgestuurd naar anderen. Dit kan gebeuren binnen een vriendengroep of klas, bijvoorbeeld om iemand belachelijk te maken of om te pesten. Shame sexting is in Nederland strafbaar. - Wraakporno
Deze term wordt vaak gebruikt wanneer een (ex-)partner privébeelden misbruikt om wraak te nemen na een relatiebreuk. Het doel van de dader is om je te beschadigen. Experts gebruiken liever de term ‘beeldmisbruik’, omdat de term ‘porno’ onterecht suggereert dat er vrijwillig is meegewerkt aan het materiaal. Ook wraakporno (het delen van naaktfoto's of seksueel beeldmateriaal van iemand anders zonder toestemming, met het doel die persoon te schaden) is strafbaar. - Sextortion
Hier is er altijd sprake van een dader die jou bewust in de val lokt om je daarna te chanteren. De dader gebruikt het materiaal als een machtsmiddel. Het verschil met de andere vormen is de dwingende chantage: de dader zegt je niet meer los te laten zolang je niet aan de eisen voldoet. Ook sextortion is strafbaar.
De psychologische impact, schaamte en angst
Wanneer het je overkomt kan het samen gaan met gevoelens van schaamte en schuld. Het kan voor je gevoel ook moeilijker zijn om het je ouders te vertellen dan wanneer het gaat over een alledaags onderwerp. Bijvoorbeeld om je bang bent dat je erop aangekeken wordt of dat ze boos worden. Het belangrijkste advies van alle experts is toch: Blijf niet alleen met je zorgen rondlopen, maar neem iemand in vertrouwen. En ga niet in op de bedreigingen. Geef geen geld en stuur geen nieuwe foto’s/video’s. Spreek niet met de dader af en werk niet mee aan criminele activiteiten. Als je niet doet wat de dader wil, is er grote kans dat deze je foto/video toch niet verspreidt. Er blijft dan namelijk niets over om je in de toekomst mee te chanteren.
Wil je meer weten over het hulpaanbod als je te maken hebt met sextortion? Kijk dan op de website van hulporganisatie OffLimits. Of doe dit samen met je ouders.
De rol van opvoeders en sextortion
Ouders spelen een grote rol in het voorkomen en oplossen van problemen. Open gesprekken over online risico's zijn de beste verdediging. Heb je zelf kinderen? Dan kan je deze preventie ondersteunen door:
- Regelmatig te vragen met wie je kind online contact heeft en wat het op sociale media of op het platform (zoals Roblox) meemaakt.
- Duidelijk te maken dat daders heel slim zijn in het misleiden van jongeren en dat het iedereen kan overkomen. Wanneer het gebeurt ben je in alle gevallen een slachtoffer, nooit een dader.
- Samen naar de privacy-instellingen van de sociale media-accounts te kijken om ongewenst contact van vreemden te voorkomen.
- Afspraken te maken over internetgebruik, zoals het niet gebruiken van apparaten in de slaapkamer tijdens de nacht.
Uitspreken dat je er altijd bent om te helpen, ongeacht de situatie.
Dit verlaagt de drempel voor een kind om aan de bel te trekken zodra een online gesprek onveilig begint te voelen.
Waar kan je terecht als je word afgeperst met naaktfoto's?
Er zijn verschillende instanties die kunnen helpen wanneer het gaat om sextortion.
- De hulplijn van Offlimits
Dit is hét aanspreekpunt voor online seksueel misbruik en sextortion. Je kunt hier gratis en anoniem terecht voor chat, mail of telefonische hulp via 020-2615275. - Centrum Seksueel Geweld (CSG)
Voor acute hulp en ondersteuning. Je kunt bellen naar 0800-0188 of chatten via hun website. - De politie
Voor het doen van aangifte via 0900-8844. - Slachtofferhulp Nederland
Voor juridische, praktische en emotionele ondersteuning. Bereikbaar via 0900-0101. - De Kindertelefoon
Ieder kind in Nederland tussen de 8 en 18 jaar mag gratis en anoniem bellen en chatten met De Kindertelefoon (dus tot en met 17 jaar). - InJeBol
Voor jongeren en jongvolwassenen die even niet lekker in hun vel zitten, zich alleen voelen, of stress ervaren.
Sextortion en zelfdoding, waarom praten helpt.
Wanneer de wanhoop de overhand neemt en de chantage onophoudelijk doorgaat, kan de situatie uitzichtloos lijken. Zo uitzichtloos dat je merkt dat je denk aan zelfdoding en de dood. Herken je dit? Bekijk dan de video met 113 GZ-psycholoog Tessa Reedijk.
In de video laat Tessa weten dat je er niet alleen voor staat. Praat over je gedachten aan zelfdoding met een familielid of een vriend(in). Voelt dat nog te spannend? Je kan ook een gesprek met je huisarts aanvragen, zodat je kan vertellen hoe je je voelt.
Praat je liever met een onbekende over je gedachten aan zelfdoding? Dan kan je 24 uur per dag en 7 dagen per week, anoniem en gratis contact opnemen met 113 via de chat of telefoon. Wij zijn er om naar je te luisteren.
