Binnen het platform willen we niet alleen kennis delen, maar ook verbinding creëren. Daarom starten we met een interviewreeks waarin persoonlijke praktijkverhalen centraal staan. Door ervaringen, uitdagingen en geleerde lessen met elkaar te delen, hopen we elkaar te inspireren en te laten zien hoe verschillende organisaties en professionals suïcidepreventie in de praktijk vormgeven. In dit eerste interview vertelt Emiel van Egmond, directeur van autobedrijf Wittebrug, over zijn ervaringen met het structureel inbedden van suïcidepreventie binnen zijn organisatie na het verlies van een collega aan zelfdoding.
“Wij hebben als bedrijf ruim 2,5 jaar geleden meegemaakt dat een medewerker van ons is overleden aan zelfdoding en wat voor impact dit met zich meebrengt, voor de organisatie als geheel en natuurlijk voor zijn naaste familie en collega’s. Na deze verdrietige gebeurtenis hebben we elkaar als directie aangekeken en gedacht: wat gaan wij nu als bedrijf doen om te zorgen dat we aandacht besteden aan dit onderwerp. We zijn bij onszelf te rade gegaan of we dit aan hadden kunnen zien komen, maar die vraag kun je nooit met zekerheid beantwoorden. Wel kun je als bedrijf zo’n vreselijke gebeurtenis aangrijpen om te doen wat in je macht ligt om dit onderwerp onder de aandacht te brengen."
Begin bij de top
"Omdat we niet goed wisten waar te beginnen, zijn we als managementteam de suïcidepreventietraining Gatekeeper gaan volgen bij 113. Hier leerden we hoe je signalen herkent, hoe je hier vervolgens mee omgaat en wat het juiste moment is om het gesprek aan te gaan als je vermoedt dat er iets met een collega aan de hand is. Deze training was voor ons allemaal echt een openbaring en bracht veel inzichten. Maar wat doe je daarna? In sommige vestigingen ben ik maar eens per twee maanden, je kunt simpelweg niet iedereen in de gaten houden.
De kern van onze aanpak om suïcidepreventie op te nemen in onze organisatie was om top-down te werken: als je wil dat het breed gedragen wordt, moet je bovenin beginnen. Train eerst je directie en vervolgens andere lagen in je bedrijf, is mijn tip. Door zelf kennis van zaken te hebben, kun je een betere keuze te maken bij wie je het gaat beleggen in je organisatie. De tweede stap was daarom iedereen van personeelszaken en alle vertrouwenspersonen de training te laten volgen. Daarna hebben we per vestiging uitgevraagd wie de training zou willen volgen en dit onderwerp dus op zich wilde nemen."
Borging van suïcidepreventie
"Uit deze uitvraag kwamen heel natuurlijk één of twee mensen per vestiging naar voren die hiervoor vanuit zichzelf gemotiveerd voor waren. In onze organisatie is het nu ook beleid dat er minstens één getrainde medewerker is per vestiging. Op die manier borg je het behoud van aandacht voor het thema: nadenken over werknemersverloop en hier van tevoren al rekening mee houden.
Tijdens de implementatie van preventie in onze organisatie liepen we tegen een aantal dingen aan. Als je zo gemotiveerd van start gaat, moet je oppassen dat je er niet in doorslaat. Met name op het gebied van communicatie richting je medewerkers over het thema: het moet niet té worden. We merkten op een gegeven moment bij collega’s een gevoel van ‘nu weten we het wel’. Dat was het moment dat we iets gas terugnamen. Maar met het thema zelf ben je nooit klaar. Het is geen vinkje dat je zet, “zo nu is iedereen getraind en zit het erop”. Je moet het in je bedrijf verankeren, zien als een continu onderdeel en nooit meer loslaten.
Op 10 september, Wereld Suïcide Preventie Dag, schenken we nu jaarlijks heel bewust aandacht aan het onderwerp via een bericht op onze medewerkers-app. Daarnaast is er altijd informatie te vinden op intranet. Als je er dan iets mee wil, kan je het zelf opzoeken en is het niet zo in your face. Zo blijft het een thema waar we actief mee bezig zijn.
Inmiddels is suïcidepreventie in onze organisatie als onderwerp net zo normaal als het feit dat we bedrijfshulpverleners (BHV’ers) hebben rondlopen.
Het is wettelijk verplicht om BHV’ers te hebben in je organisatie die kunnen handelen wanneer er fysiek iets met iemand aan de hand is. Maar wanneer iemand in psychische nood verkeert, is deze noodzaak vanuit de wet er niet. Ik zou graag een lobby starten om het wettelijk verplicht te maken dat organisaties meer moeten met het mentaal welbevinden van hun werknemers, al is het maar als onderdeel van een BHV-training."
De rol van de regio en cijfers
"Het kost tijd, energie en ook geld om je werknemers te trainen en dit thema op te nemen in je organisatie. Ik begrijp dat niet ieder bedrijf zich dat kan veroorloven, dus daar zit nog een uitdaging. De nieuwe wet die gemeenten verplicht om op regionaal niveau aan suïcidepreventie te doen (de Wet integrale suïcidepreventie) kan hier een eerste stap in zijn. Stap als gemeente eens naar de organisaties in jouw regio toe en ga in gesprek over wat de behoefte is en wat ze al weten. Wanneer je het concreet maakt met cijfers, gemiddeld overlijden 42 werknemers per maand in Nederland door suïcide, denk ik dat iedereen de noodzaak direct inziet om met dit onderwerp aan de slag te gaan.
Tijdens de kerstborrel in het jaar van overlijden van onze collega stond ik in mijn toespraak vanzelfsprekend bij hem stil. In het jaar daarna kwamen verschillende mensen op de kerstborrel naar mij toe om hun verhaal te delen rondom mentaal welzijn. We zien meer om naar elkaar: dat is echt een concreet verschil.
Het is belangrijk dat werknemers de route naar hulp kennen, bijvoorbeeld naar een vertrouwenspersoon of een getrainde collega in de vestiging. Op deze manier kun je ook zelf kiezen wie je in vertrouwen neemt, op verschillende lagen in de organisatie. Je kunt ook altijd je zorgen delen over het mentaal welbevinden van een collega. We merken sinds onze preventieaanpak ook een stijging in dit soort gesprekken."
Geen loze belofte
: Vergis je niet in de lading die dit onderwerp met zich meebrengt, zou ik andere werkgevers willen meegeven. Onze manier is niet dé manier, maar dat dit onderwerp gedragen wordt door de directie is zeker helpend. Het is geen eenmalige actie om in te zetten op suïcidepreventie. Doe dus geen loze belofte op een kerstborrel, maar onderneem actie. Herken de zwaarte van het thema én weet dat je er echt iets aan kunt doen. Ook wij als werkgevers hebben een rol in suïcidepreventie."