Een samenwerkingsverband onder leiding van psycholoog Joanne Mouthaan heeft op 25 juni de tweede prijs gewonnen van de Nederlandse Onderwijspremie. Zij krijgen 800.000 euro voor de ontwikkeling en implementatie van de Landelijke Leerlijn Suïcidepreventievaardigheden voor Psychologen in Opleiding.
Het winnen van de prijs is voor Mouthaan en het team ‘een enorme erkenning’, zo laat ze weten. ‘Het is mooi nieuws voor het project zelf, maar ook voor de vele mensen en partijen die hierbij betrokken zijn. Het is echt een kers op de taart.’
De Nederlandse Onderwijspremies worden jaarlijks toegekend aan teams van hogescholen, universiteiten en mbo-instellingen die een vernieuwend onderwijsinitiatief ontwikkelen. Minister Rianne Letschert (OCW) reikte de prijs uit tijdens het Comenius Festival.
Onzekerheid bij hulpverleners
Veel hulpverleners weten niet goed hoe ze moeten handelen als ze signalen van suïcidaliteit bij een cliënt herkennen. 'Dat werkt vermijding in de hand', legt Mouthaan uit. 'Als je niet weet wat je moet doen, doe je liever niets. Maar daardoor laat je als hulpverlener belangrijke taken liggen die wel bij je werk horen.' Om die onzekerheid weg te nemen, ontwikkelde het team een landelijke leerlijn die psychologiestudenten in de bachelor-, master- en postmasteropleiding leert hoe ze suïcidale gedachten herkennen, uitvragen en behandelen.
Maryke Geerdink, klinisch psycholoog en manager hulpverlening bij 113: "Goede suïcidepreventie in de zorg begint bij professionals die weten hoe ze signalen herkennen en het gesprek durven voeren. Deze leerlijn geeft toekomstige psychologen daarvoor de kennis, vaardigheden én het vertrouwen. Het is waardevol dat we vanuit 113 met onze expertise aan de ontwikkeling van deze leerlijn hebben kunnen bijdragen."
Van bachelor tot specialist
Zes universiteiten voerden de leerlijn al structureel in, twee andere bieden hem als keuzemodule aan. Ook in de postmasteropleidingen tot gz-psycholoog en klinisch psycholoog is de leerlijn opgenomen. Het team hielp de modules ook te vertalen voor mbo- en hbo-opleidingen in de geestelijke gezondheidszorg. Inmiddels gebruiken 26 mbo- en hbo-opleidingen de op hun leerdoelen afgestemde versies. Mouthaan: ‘Met deze doorlopende, blended (zowel on- als offline, red.) leerlijn hebben we een blauwdruk voor hoe opleidingen kennis en vaardigheden stap voor stap, goed op elkaar aansluitend en passend bij de opleidingsfase kunnen aanbieden.’
Verder bouwen met AI
Met de prijs wil het team het landelijk netwerk rond de leerlijn verstevigen en doorgaan met de zogenoemde effectenmeter. Daarmee onderzoekt het team welke vaardigheden studenten daadwerkelijk leren. Ook wil het team de leerlijn uitbreiden met AI-toepassingen, zodat studenten met een soort AI-patiënt kunnen oefenen. Het uiteindelijke doel reikt verder dan de psychologie: 'Het liefst willen we dit beschikbaar maken voor alle opleidingen tot ggz-beroepen, zodat iedereen volgens de richtlijnen wordt opgeleid', zegt Mouthaan. Zij denkt daarbij bijvoorbeeld aan de artsenopleiding.
Een landelijk consortium
De totstandkoming van de leerlijn is de prestatie van een landelijk, bevlogen team. Het is ontstaan uit een initiatief van de Leidse psycholoog en hoogleraar Maartje Schoorl, tevens hoofdopleider van de postmasteropleidingen. Zij reageerde op een brandbrief van hoogleraren klinische psychologie die structureel aandacht voor suïcidepreventie in de opleiding eisten.
De leerlijn kwam tot stand door samenwerking van psychologieopleidingen van onder meer de Universiteit Leiden, Universiteit van Amsterdam, Erasmus Universiteit Rotterdam, Vrije Universiteit Amsterdam, Universiteit Utrecht en de Rijksuniversiteit Groningen. 113 Zelfmoordpreventie financierde de ontwikkeling vanuit de landelijke suïcidepreventieagenda.
Ook praktijkpartners als de Centrale RINO Groep, 113, Ivonne van de Ven Stichting en diverse GGZ-instellingen droegen bij. 'Zo voorkom je dat elke instelling apart het wiel uitvindt', zegt Mouthaan, 'en vergroot je het draagvlak: mensen voelen dat het hún leerlijn is.'