Gameverslaving

Wanneer spreken we van een gameverslaving?

Gamen is voor veel mensen een ontspannende hobby. Het is een manier om sociaal contact te onderhouden en een uitdagende vorm van vermaak. De grens tussen veel gamen en een daadwerkelijke verslaving wordt niet bepaald door het aantal uren dat je achter een scherm doorbrengt. Het gaat over in hoeverre het gamen je dagelijks leven beheerst en ontregelt.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft ‘gaming disorder’ officieel opgenomen. Zij spreken van een verslaving als iemand over een periode van 12 maanden de controle over het gamen heeft verloren. Dit is het geval wanneer je het gamen prioriteit geeft boven alle andere dingen die bij het leven horen. Denk aan school, werk, hygiëne en sociale relaties. Van alle Nederlanders die gamen is er in 2% van de gevallen sprake van een problematische verslaving.

Wat maakt gamen zo aantrekkelijk?

De aantrekkingskracht van games heeft te maken met slimme spelmechanismen. Soms kan het zijn dat deze mechanismen psychologische prikkels geven die stoppen lastig maken. Hieronder staan enkele begrippen met een korte uitleg over wat ze betekenen.

• Directe beloning
  Successen in een game activeren het beloningscentrum in je hersenen. Deze zorgen vervolgens voor het aanmaken van het hormoon dopamine, wat je stimuleert om dat prettige gevoel steeds opnieuw op te zoeken.
• Meesterschap
  De zichtbare groei van je eigen vaardigheden en het behalen van nieuwe niveaus geven een gevoel van competentie dat sterk motiveert om door te spelen.
• Flow
  Een goede balans tussen uitdaging en vaardigheid brengt je in een staat van 'flow', waarin je de tijd en je omgeving volledig uit het oog kunt verliezen.
• Sociale verbondenheid
  De angst om een team in de steek te laten of je status binnen een groep te verliezen, creëert een sociale druk om ingelogd te blijven.
• Gameplay loop
  Een constante cyclus van actie, beloning en hernieuwde motivatie kan zorgen voor een hogere drempel om te stoppen.

Het effect van deze mechanismen verschilt per persoon. Factoren zoals persoonlijke verslavingsgevoeligheid, de behoefte aan sociaal contact of de drang om even te ontsnappen aan de dagelijkse gang van zaken, bepalen uiteindelijk of recreatief gamen overgaat in een problematisch patroon.

Symptomen van een gameverslaving

Het tijdig herkennen van een gameverslaving is lastig. Wanneer het gamen geen keuze meer is maar dwangmatige trekken krijgt, kan er sprake zijn van een (dreigende) verslaving.

1. Verlies van controle en gedragsverandering
   Dit gaat over het onvermogen om te stoppen. Zelfs na afspraken met jezelf of anderen. Je bent in gedachten constant bezig met de game en verdoezelt of liegt over de werkelijke speeltijd.
2. Verwaarlozing van de dagelijkse realiteit
   Gamen krijgt prioriteit boven school, werk en sociale verplichtingen. Hobby’s, sport en vriendschappen buiten de digitale wereld verwateren omdat de focus volledig op de game ligt.
3. Lichamelijke en mentale klachten
   Symptomen zoals chronisch slaaptekort, concentratieproblemen en prikkelbaarheid nemen toe. Wanneer gamen niet mogelijk is, ontstaan er gevoelens van agressie, frustratie of somberheid. Wil je meer weten over wat slecht slapen met je doet? Lees dan dit artikel.

Herken je je in deze signalen? Praat er dan over met iemand die je vertrouwt, bijvoorbeeld met je ouders of met je huisarts.

Hoe ga je om met iemand die mogelijk een gameverslaving heeft?

Een gameverslaving is meer dan het hebben van een hobby alleen. Naasten die toenadering willen zoeken kunnen denken aan onderstaande:

• Toon oprechte interesse
  Stel vragen over wat het spel zo leuk maakt. Wat bereikt de gamer daar? Door de positieve kanten van het gamen te begrijpen, ontstaat er ruimte voor een gesprek. Zonder dat de persoon direct in de verdediging schiet.
• Begrijp de functie
  Gamen is soms een teken van vluchtgedrag. Door samen te onderzoeken wat iemand ontvlucht (bijvoorbeeld eenzaamheid, stress of onzekerheid), kan er gekeken worden naar gezondere manieren om met deze gevoelens om te gaan.
• Vraag naar gedachten aan zelfdoding
  Vragen of iemand aan zelfdoding denkt is spannend. Je zoekt naar de juiste woorden. Je hakkelt, stottert of begint opnieuw. En dat is oké. De vraag hoeft niet perfect te zijn, als je hem maar stelt. Daarom moedigen we iedereen aan om, ondanks de spanning, toch het gesprek te openen.

Leer meer over de vraag stellen

Wil je meer weten over hulp? Lees dan de websites van instellingen zoals Jellinek, Brijder of Yes We Can Clinics.

Wat als je een gameverslaving hebt en denkt aan zelfmoord?

Wanneer een gameverslaving je leven volledig overneemt, kan er een punt komen waarop je het gevoel hebt dat je vastzit in een doolhof zonder uitgang. De druk van schulden, verbroken relaties, mislukte studies of een diep gevoel van eenzaamheid kan leiden tot gedachten aan zelfdoding. Is dit bij jou het geval? Bekijk dan onderstaande video met 113 GZ-psycholoog Tessa Reedijk.

Herken jij wat Tessa zegt? Praat er dan over met iemand die je vertrouwt, zoals je familie een vriend(in) of je huisarts. Praat je liever met een onbekende over je gedachten aan zelfdoding? Dan kan je 24 uur per dag en 7 dagen per week, anoniem en gratis contact opnemen met 113 via de chat of telefoon. Wij zijn er om naar je te luisteren.