Wetenschappelijke publicaties

Kan kunstmatige intelligentie een rol spelen in kwalitatief onderzoek? In deze studie onderzochten we of een taalmodel (Large Language Model; LLM) effectief en veilig geïntegreerd kon worden met het coderen van data in de psychosociale autopsie studie van 113. Een taalmodel heeft de interviews gelabeld en samengevat, en dit is vergeleken met de analyse van een onderzoeker. Dataveiligheid stond centraal; er is geen data online verwerkt. Alles is op een lokale server uitgevoerd. 

Kan kunstmatige intelligentie een rol spelen in kwalitatief onderzoek? In deze studie onderzochten we of een taalmodel (Large Language Model; LLM) effectief en veilig geïntegreerd kon worden met het coderen van data in de psychosociale autopsie studie van 113. Een taalmodel heeft de interviews gelabeld en samengevat, en dit is vergeleken met de analyse van een onderzoeker. Dataveiligheid stond centraal; er is geen data online verwerkt. Alles is op een lokale server uitgevoerd. 

De resultaten lieten zien dat het LLM een goede overeenstemming bereikte met de onderzoekers in het aangeven of een thema aanwezig was in een interviewfragment (accuracy score: 0,84) en deed dit ook redelijk goed wanneer het vrij mocht coderen welke thema’s in blokken door de tekst aanwezig waren (accuracy score: 0,67). Ongeveer 80% van de samenvattingen werd door twee onafhankelijke onderzoekers als ‘voldoende’ of ‘goed’ werd beoordeeld. De prestaties varieerden sterk per thema. 

Op basis van deze bevindingen stellen we een aanpak voor die gericht is op samenwerking met een menselijke maat, waarbij het codeerwerk van de LLM wordt beoordeeld door een onderzoeker, die aanvullend codeert op nieuwe thema’s en zelf de uitkomsten interpreteert. Er is meer onderzoek nodig in andere context en met andere modellen.

Publicatie lezen

Sociaal-demografische kenmerken van personen die zijn overleden door zelfdoding worden in Nederland bijgehouden, waardoor we goed weten wíe er overlijdt door zelfdoding, maar nog niet waarom. Met psychosociale autopsie, onderzoek waarbij we met nabestaanden terugkijken op een zelfdoding, onderzochten wij zelfdoding onder jonge mensen (10–30 jaar) en personen van middelbare leeftijd (40–70 jaar), met als doel om adviezen te geven voor preventie.

De bevindingen uit vragenlijsten over 428 suïcidegevallen werden geïntegreerd met thema’s uit 64 interviews met behulp van ‘statistics-by-theme’, een methode waarbij vragenlijst- en interviewdata geïntegreerd worden.

Er werden statistisch significante verschillen gevonden in psychosociale kenmerken, proximale stressoren en ervaringen met de gezondheidszorg tussen jonge- en middelbare vrouwen en mannen, waaronder een hoge prevalentie ‘out-of-the-blue’ zelfdodingen bij jonge mannen. Patronen in de interviews over jongeren waren moeite met verbinding, een stille strijd en een verlies van hoop en perspectief. Bij middelbare overledenen werden twee patronen onderscheiden: een langdurige worsteling met episodische depressie, tegenover een kort suïcidaal proces na een verlieservaring. In het artikel bespreken we wat dit betekent voor preventie en toekomstig onderzoek.

Publicatie lezen

Spoorwegsuïcides hebben een diepgaande impact op slachtoffers en hun familie, en raakt treinbestuurders, spoorpersoneel, hulpdiensten en getuigen. Voor een preventieve aanpak op meerdere niveaus is meer kennis nodig over de psychosociale risicofactoren en aanleiding van spoorwegsuïcides. 

Publicatie lezen

Hoewel het gebruik van sociale media voor jongeren veel voordelen biedt, kunnen nadelige effecten zoals cyberpesten, online uitdagingen, sociale vergelijking en imitatie zelfmoordgedachten en -gedragingen uitlokken en verergeren. De invloed van sociale media op de mentale gezondheid en suïcidale gedachten en -gedragingen is uitgebreid onderzocht, maar er is weinig empirisch bewijs voor de potentiële rol ervan bij zelfdodingen onder adolescenten. 

Publicatie lezen

Terwijl wereldwijd de suïcidecijfers zijn gedaald in de afgelopen tien jaar, blijven in Nederland de cijfers hetzelfde. Daarom pleiten wij ervoor om een doorlopende psychosociale autopsie studie op te zetten, om de suïcides in Nederland te kunnen blijven monitoren. In deze studie zijn de percepties en behoeften van belanghebbenden, zoals zorgprofessionals, beleidsmakers en onderzoekers, in kaart gebracht, om richtlijnen te geven voor de implementatie van deze doorlopende psychosociale autopsie.

Publicatie lezen

In Nederland betreft 31% van de suïcides op het spoor een jong persoon (tot 30 jaar). Jongeren zijn wellicht oververtegenwoordigd omdat zij impulsiever kunnen handelen en minder toegang hebben tot andere dodelijke middelen. Omdat het aantal suïcides onder jongeren stijgt, heeft dit onderzoek als doel om inzicht te krijgen in de kenmerken van jongeren die op het spoor overlijden.

Publicatie lezen

Vanuit een eerdere psychosociale autopsiestudie (2020) komt een subgroep naar voren van vrouwelijke adolescenten met chronisch suïcidaal gedrag en ernstige internaliserende problematiek. In deze studie wordt de kenmerken van het suïcidale proces van deze subgroep en de ondervonden uitdagingen in de hulpverlening beschreven.

Publicatie lezen

Suïcide is op dit moment de meest voorkomende doodsoorzaak onder jongeren. Wat zijn de belangrijkste risicofactoren daarbij? De auteurs brachten het in kaart aan de hand van een ‘psychosociale autopsie’, een onderzoek waarvoor ze ouders, vrienden, leerkrachten en hulpverleners van de overleden jongeren interviewden. Het onderzoek toont patronen en omgevingsfactoren die een rol hebben gespeeld bij de suïcides en geven signalen waar je alert op kunt zijn. 

Publicatie lezen

In 2017 was er in Nederland een piek met 81 suïcides onder adolescenten tot 20 jaar. Om meer inzicht te verkrijgen in risicofactoren en om suïcidaliteit in de toekomst terug te dringen is onderzoek gedaan onder nabestaanden. 

Tot nu toe is nog nooit onderzocht of het betrekken van jongeren daadwerkelijk van toegevoegde waarde is voor de resultaten van psychologische autopsie studies. We weten wel dat het betrekken van minderjarige deelnemers in onderzoek lastig is vanwege de, overigens terechte, strenge regels die daar aan verbonden zijn. Met het huidige onderzoek is bekeken of de verhalen van jonge deelnemers in psychologische autopsie studies daadwerkelijk waardevolle informatie toevoegden aan de verhalen van ouders. De onderzoekers wilden graag weten of er door de interviews met de jongeren meer geleerd kon worden over de levens van de overleden jongeren en daarmee over de achtergronden van suïcide.

Publicatie lezen

Suïcide-gerelateerde communicatie (SGC) houdt in: “de handeling van het overbrengen van eigen suïcidale gedachten, intentie of gedrag naar een ander persoon”. Beter begrip van de suïcide-gerelateerde communicatie van jongeren stelt ons in staat om (zorg)behoeften van jongeren te herkennen en specificeren voor jongens versus meisjes. In dit onderzoek is de SGC onderzocht van jongeren onder de 20 die zijn overleden door zelfdoding.

Publicatie lezen

In Nederland was er in 2017 een sterke toename van het aantal zelfdodingen onder 10- tot 19-jarigen. Naar aanleiding hiervan is het 'psychosociale autopsie' onderzoek voor het eerst opgezet om de factoren van deze suïcides en hun samenhang te bestuderen om zo suïcidepreventiestrategieën te informeren.

Publicatie lezen

Elke week overlijdt in Nederland een tiener aan zelfdoding. Hoe komen jongeren daartoe? En wat kunnen we doen om ze hier vanaf te houden? Die vragen dringen zich op bij de alarmerende suïcidecijfers van de afgelopen jaren. Om meer inzicht te krijgen in de achterliggende factoren deed een brede werkgroep onder leiding van professor Arne Popma in opdracht van de overheid verdiepend onderzoek onder nabestaanden van de jongeren die in 2017 overleden aan zelfdoding.

Publicatie lezen

Samenvatting lezen