Denk je aan zelfdoding?

We zijn er voor je.
Je kunt met ons geheel anoniem bellen of chatten.

Bel gratis 113 Chat met ons Teletolk
Bel of chat met ons
Zoeken

Ook luisteren is belangrijk

Als je je zorgen maakt om iemand die het mentaal zwaar heeft, dan wil je er voor die persoon zijn. Je wil helpen. Iets doen. Maar soms is ‘iets doen’ vooral: niets invullen en niets oplossen. Maar wel echt luisteren.

Leer hier meer over in het luisterwebinar

Praten redt levens. Maar luisteren ook.


113 hanteert de uitdrukking: "Praat erover". Want erover praten redt levens. Maar luisteren is minstens zo belangrijk. Want wie goed luistert, zonder oordeel en zonder haast, geeft de ander de ruimte om zijn of haar verhaal te doen. En precies die ruimte kan het verschil maken.

Alleen hoe luister je naar iemand die aan zelfdoding denkt? Wat doe je als je wordt geraakt door wat iemand jou vertelt? Hoe ga je ermee om als het om je eigen kind gaat? De antwoorden op deze vragen komen terug in een webinar dat speciaal over dit onderwerp is gemaakt. Hierin komen vijf mensen aan het woord die vanuit verschillende posities er meer over vertellen:

✔ Corine Jansen (Luisteronderzoeker)
✔ Melanie van Hoeve (trainer bij 113 en De Luisterlijn)
✔ Manon Merkus (GZ-psycholoog bij 113)
✔ Sander en zijn moeder Leanne (Sander is aan het woord over zijn suïcidale periode en Leanne laat meer weten hoe ze Sander heeft bijgestaan)

Bekijk het luisterwebinar

Luisteren zonder meteen op te lossen

Als iemand in je omgeving met suïcidale gedachten worstelt, roept dat vaak een gevoel van verantwoordelijkheid op. Je wil iets zeggen, iets doen, helpen. En dus geef je advies, stel je gerust, of probeer je het op te lossen. Goed bedoeld, alleen er bestaat een kans dat het niet is wat de ander nodig heeft. De kracht zit in het verdragen van de zwaarte. Dat is niet altijd even makkelijk, gelukkig is luisteren een spier die je kan trainen. 

De do's tijdens luisteren:

  • Wees nieuwsgierig, ook als het moeilijk is
  • Zet je eigen oordelen even op pauze
  • Vraag niet meteen door – benoem wat je opmerkt
  • Laat stiltes toe
  • Reflecteer na een gesprek: wat deed het met jou?

Wil je er nog meer over weten? Lees dan de Q&A dat bij het webinar hoort, hier staan veel vragen en antwoorden in die dieper ingaan op luisteren.

Drie video's met luisteronderzoeker Corine Jansen

Luisteronderzoeker Corine Jansen houdt zich al jaren bezig met het thema "Luisteren". In een verdiepend interview deelt ze haar kennis, deze is verdeeld over drie onderdelen: de basis van luisteren, luisteren bij suïcidaliteit en praktische handvatten om bij stil te staan.

Deel 1
De basis van luisteren

Luisteren begint met aanwezig zijn

Luisteren lijkt iets eenvoudigs, maar het vraagt meer dan alleen je oren. In dit eerste deel vertelt luisterexpert Corine Jansen hoe luisteren een vaardigheid is die je kunt trainen. Zie het als een luisterspier.

Ze legt uit dat we vaak luisteren om te reageren of om een probleem op te lossen. Maar echt luisteren gaat over aanwezig zijn bij de ander. Zonder oordeel, zonder plan, zonder het gesprek naar een oplossing te duwen.

Luisteren lijkt iets eenvoudigs, maar het vraagt meer dan alleen je oren. In dit eerste deel vertelt luisterexpert Corine Jansen hoe luisteren een vaardigheid is die je kunt trainen. Zie het als een luisterspier.

Ze legt uit dat we vaak luisteren om te reageren of om een probleem op te lossen. Maar echt luisteren gaat over aanwezig zijn bij de ander. Zonder oordeel, zonder plan, zonder het gesprek naar een oplossing te duwen.

Goede luisteraars zijn nieuwsgierig, zegt Corine. Ze willen niet meteen begrijpen, maar eerst bij de ander zijn. Dat betekent ook: je oordelen herkennen en jezelf even opzijzetten.

Luisteren begint bij vertragen. Pas dan hoor je wat er echt gezegd wordt.

Bekijk hier het interview:

Deel 2
Luisteren bij suïcidaliteit

Luisteren bij suïcidale gedachten vraagt moed en mildheid

In dit tweede deel gaat Corine Jansen dieper in op luisteren als iemand over suïcide praat. Ze benoemt hoe het luisteren dan lastiger wordt, juist omdat het zo dichtbij komt.

Als iemand vertelt dat het leven te zwaar voelt, schieten we snel in de actiestand. De drang om te helpen of gerust te stellen is begrijpelijk, maar het gesprek heeft iets anders nodig: vertraging, verdraagzaamheid en nabijheid.

In dit tweede deel gaat Corine Jansen dieper in op luisteren als iemand over suïcide praat. Ze benoemt hoe het luisteren dan lastiger wordt, juist omdat het zo dichtbij komt.

Als iemand vertelt dat het leven te zwaar voelt, schieten we snel in de actiestand. De drang om te helpen of gerust te stellen is begrijpelijk, maar het gesprek heeft iets anders nodig: vertraging, verdraagzaamheid en nabijheid.

Je hoeft het niet op te lossen. Je hoeft het niet eens helemaal te begrijpen. Je moet er zijn.

Corine benadrukt dat luisteren bij dit onderwerp ook iets van de luisteraar vraagt. Bijvoorbeeld: je eigen onmacht leren verdragen. Ruimte laten voor emoties. Je oordeel herkennen en toch bij de ander blijven.

De kern? Je luistert met, niet naar de ander. Weet dat je niet verantwoordelijk bent voor het leven van de persoon naar wie je luistert. Je aanwezigheid en jouw luisterende houding, dat kan wel verschil maken. Bekijk hier het interview:

Deel 3
Praktische handvatten

Luisteren vraagt oefening en reflectie

In dit derde deel gaat Corine Jansen in op luisteren als dagelijkse oefening. Luisteren is geen talent, maar een vaardigheid die je ontwikkelt. Het vraagt training, aandacht en vooral: reflectie.

Je leert luisteren niet in één keer. Je wordt er beter in door terug te kijken op je gesprekken.

Corine benadrukt ook het belang van non-verbale signalen: stemgebruik en stiltes. Luisteren is meer dan woorden opvangen, het is ook tussen de regels doorvoelen wat iemand probeert te zeggen.

In dit derde deel gaat Corine Jansen in op luisteren als dagelijkse oefening. Luisteren is geen talent, maar een vaardigheid die je ontwikkelt. Het vraagt training, aandacht en vooral: reflectie.

Je leert luisteren niet in één keer. Je wordt er beter in door terug te kijken op je gesprekken.

Corine benadrukt ook het belang van non-verbale signalen: stemgebruik en stiltes. Luisteren is meer dan woorden opvangen, het is ook tussen de regels doorvoelen wat iemand probeert te zeggen.

In het interview deelt ze een aantal concrete tips:

  • Reflecteer bewust: Wat ging goed in het gesprek? Wat minder? Wat voelde je?
  • Gebruik geen ‘maar’, gebruik ‘en’
  • Als iemand twee kanten van een verhaal deelt (bijvoorbeeld hoop én wanhoop), erken dan beide
  • Koppel terug wat je hoort, zonder meteen te interpreteren.

Corine sluit af met de gedachte dat luisteren nooit af is. Wie echt wil blijven luisteren, moet zichzelf blijven trainen én blijven openstellen. Bekijk hier het interview:

Vorige
Volgende

Lees ook de artikelen op ons platform HoudMoed.nl

Is er iemand in je omgeving die aan zelfdoding denkt?

Hoor je van een ander dat diegene aan zelfdoding denkt? Dan wil je natuurlijk dat diegene veilig is en blijft, ook als deze wanhopig is, zich angstig voelt of het niet meer ziet zitten. Samen het veiligheidsplan van 113 invullen kan helpen. Of heb je zorgwekkende signalen gezien op het socialemediakanaal van iemand die je kent? Voor het downloaden van het veiligheidsplan, en andere materialen die kunnen helpen, hebben wij een aparte pagina gemaakt.

Wil je er liever over in gesprek met een hulpverlener? Onze hulplijn is ook beschikbaar voor mensen die zich zorgen maken over iemand die suïcidale gedachten heeft. Bel gratis en anoniem naar 113 of start met een chat.

Meer weten over trainingen die 113 aanbiedt?

Kijk naar het aanbod van de Academy