Vanaf 1 januari 2026 is suïcidepreventie een gemeentelijke taak, zo wordt de Wet integrale suïcidepreventie onderdeel van het lokaal gezondheidsbeleid.
Hoe werk je toe naar effectief suïcidepreventiebeleid? Het vormen van een sluitend vangnet staat hierin centraal. We bouwen daarom aan een netwerk op lokaal en regionaal niveau. We gaan op weg van verkennen naar opstarten, gaandeweg bouw je aan een sterk netwerk. Met onderstaande voorbereidingsstappen krijg je inzicht in de lokale situatie, stel je een coördinator aan, start je met een lokale of regionale samenwerking en geef je invulling aan jullie suïcidepreventieplan.
Werken aan een Suïcidepreventieplan
Om je op weg te helpen kan je gebruikmaken van het format suïcidepreventieplan, inclusief conceptteksten. Je hoeft het wiel dus niet opnieuw uit te vinden. Ook 113 ondersteunt GGD'en en gemeenten: neem deel aan (online) bijeenkomsten én word lid van het community platform met een uitgebreide kennisbank.
Breng de lokale situatie in kaart
Breng jullie lokale en regionale situatie in kaart door inzicht te krijgen drie onderdelen: de lokale suïcidecijfers, specifieke risicogroepen en de bestaande samenwerkingsnetwerken. We leggen hier kort uit hoe je tot een lokaal beeld komt. In de kennisbank van het community platform vind je een uitgebreide uitleg en beschrijving van deze drie onderdelen.
Lokale suïcidecijfers
Waar vind je de lokale of regionale cijfers? Denk aan het CBS, Gezondheidsmonitors (GGD), Regiobeeld, politie of forensische geneeskunde (GGD), ambulancedienst en SEH. Kijk ook naar het bredere plaatje van mentale gezondheid: psychische klachten, gedachten aan zelfdoding en het aantal suïcides. Neem als basis de regionale 'Kerncijfers en trends in suïcidaliteit', daar vind je ook meer data over kenmerken, suïcidepogingen en signalen. De landelijke versie van de Kerncijfers en trends vind je in de kennisbank van het platform.
Risicogroepen en - factoren
Ga na op basis van persoonskenmerken zoals leeftijd, geslacht, burgerlijke staat en herkomst welke risicogroepen en -factoren er zijn in jouw gemeente. Een overzicht van de landelijke risicogroepen en -factoren vind je in de kennisbank op het platform.
Lokale en regionale samenwerkingsnetwerken
Kijk als laatste ook naar bestaande samenwerkingsverbanden die het thema suïcidepreventie raken, bijvoorbeeld IZA en AZWA. Ontdek of er ook lokale of regionale initiatieven zijn wat betreft suïcidepreventie, je wil hen ook betrekken bij jullie suïcidepreventiebeleid.
Stimuleer leiderschap en draagvlak
Betrek en enthousiasmeer lokale bestuurders vanuit verschillende relevante organisaties, zoals gemeenten, GGZ, GGD en ziekenhuizen. Een stuurgroep met lokale bestuurders, met een wethouder als ambassadeur, helpt bij het opstellen en uitvoeren van effectief beleid.
Deze stuurgroep kan lokaal of regionaal zijn (bijvoorbeeld in de GGD-regio). Zo mogelijk kan ook suïcidepreventie opgenomen worden in een bestaand gremium. Het is belangrijk dat suïcidepreventie een eigen agenda behoudt.
Je onderzoekt in deze stap dus vooral of en hoe jullie suïcidepreventie organiseren: gaan we dit regionaal organiseren en hoe ziet de inzet er dan op lokaal niveau uit? Wat zijn hier de voor- en nadelen van? In het format suïcidepreventieplan vind je eventuele denkrichtingen en handreikingen hiervoor.
Stel een coördinator aan. Deze lokale of regionale coördinator is de spin in het web voor het netwerk. Deze betrekt verschillende organisaties en fungeert als secretaris van de stuurgroep.
De coördinator heeft een aansturende rol als het gaat om het samenstellen en uitvoeren van het lokale actieplan.
Bouw aan een netwerk
Start een samenwerking met regionale en gemeentelijke partnerorganisaties. Dit samenwerkingsverband is cruciaal om goede zorg en ondersteuning te bieden in de regio.
Je begint met het samenstellen van een kerngroep. Kies partners waar de energie ligt en betrokken zijn bij het thema. Je betrekt deze kerngroep bij de voorbereidingen en samen met hen leg je een basis voor een lokaal actieplan. Je kunt ook denken aan de lokale netwerken die je in stap 1 hebt geïnventariseerd door hen hierbij te betrekken.
Aan welke partners of organisaties kun je denken?
- Lokaal - Gemeente, GGD, huisartsen, GGZ, ziekenhuizen, wijkteams.
- Professionals - Schuldhulpverlening, Werk en Inkomen en andere professionals die werken met de doelgroep.
- Relevante partners – Politie, sportverenigingen, religieuze gemeenschappen, centrum voor levensvragen, buurtwerk en woningbouwvereniging.
- Ervaringskennis – Betrek ook nabestaanden, ervaringsdeskundigen en naasten op beleids- en uitvoerend niveau.
In de volgende fase 'Starten' breid je dit netwerk verder uit en gaan we hier dieper op in.
Ontwikkel een actieplan
Stel samen met het netwerk een gezamenlijk en concreet actieplan op. Zo werken jullie met elkaar doelgericht aan suïcidepreventiebeleid in jullie gemeente of regio.
Gebruik hierbij een bewezen effectief preventiemodel, zoals LifeSpan of het EAAD-model. Op verschillende niveau's werk je aan preventie: van activiteiten tot interventies, van zorg tot onderwijs, van geïndiceerde tot universele preventie.
Sta je aan het begin? Kies ook hier waar de energie ligt. In de aankomende jaren, wanneer het netwerk versterkt en groeit, kan je steeds meer onderdelen van suïcidepreventie opnemen. Jullie actieplan zal altijd verschuiven en (mee)groeien.
Hoe nu verder?
Met een kernteam en jullie suïcidepreventieplan ga je verder naar het opstarten van suïcidepreventie in jullie regio of gemeente. Je gaat uitdiepen: wat willen we op beleidsniveau, hoe richten we de financiën in en hoe breid ik ons netwerk uit?